تغذيه :

منظور از تغذيه غذايي است كه خارج از آب براي مصرف ماهي تهيه و در آب در اختيارش قرار گيرد .

ضريب غذايي :

مقدارغذاي دستي داده شده تقسيم بر مقدار افزايش بيومتري گرفته شده از ماهي مورد نظررا ضريب غذايي مطلق گويند  يعني اگر در استخر غذا ديگري نباشد و ما 500 كيلو غذاي دستي داده ايم و 100 كيلو ماهي برداشت كرده باشیم ضريب غذايي اين غذا 5 مي باشد .

ضريب غذايي استخر :

در استخرهاي خاكي پرورش نيمه متراكم كه مقداري غذاي طبيعي وجود دارد . مقدار غذاي دستي داده شده تقسيم بر ميزان توليد نهايي ضريب غذايي استخر مي باشد كه اگر در اين محاسبه ضريب غذايي استخر پايين تر از 5/2 باشد آماده سازي و تغذيه خوب بوده است . و اگر از 5/2 بالاتر بود غذاي دستي زيادي استفاده شده و یا آماده سازي به خوبی انجام نشده است.

ضريب تبديل غذا :

هر غذايي براي ماهي يك ضريب تبديل به گوشت دارد كه در محاسبه مقدار تهيه آن غذا براي مقدار افزايش وزن ماهي بايد مد نظر قرار گيرد مانند : گندم ضریب تبدیل غذایی5 دارد يعني هر 5 كيلو گرم گندم تبديل به يك كيلو افزايش وزن گوشت ماهي مي شود .( ضريب تبدیل غذایی گندم 5 ، سبوس برنج 15 ، شبدر و يونجه 25 ، سور گوم 25 ،   لوئي 35 و آزولا و گياهان ديگر آبزي حدود 60 است) غذاهايي كه آب زياد يا فيبر زياد دارد ضريب آن بالاست.

عوامل موثر در ضريب غذايي استخر :

گونه ماهي : غذا بايد متناسب با نوع ماهي باشد يعني علف براي آمور و گندم و سبوس براي كپور معمولی

 اندازه غذا : ميزان و ابعاد و اندازه غذا بر اساس سن و مرحله رشد ماهي در نظر گرفته می شود تا ماهي به تناسب اندازه دهان خود بتواند با يك بار بازو بسته كردن دهان غذاي كافي را بگيرد اگر غذا ريز باشد يا بزرگ مقدار انرژي مصرف شده ماهي براي غذا خوري بيشتر مي شود و در رشد نهايي و وزن آن تاثير مي گذارد .

 اكسيژن محلول :اگر مقدار اكسيژن نرمال در استخر تامين باشد ( 5 ميلي گرم براي آمور و 4 ميلي گرم براي كپور ) ماهي با اشتها غذا خورده و هضم مي كند ولي اگر اكسيژن كم باشد يعني از 3 ميلي گرم در ليتر كمتر باشد باعث استرس در ماهي مي شود كه يا غذا نمي خورد يا خوب هضم نمي كند.

 توليد مثل : اگر ماهي در شرايط مهياي توليد مثل قرار بگيرد غذاي خورده شده را صرف رسيدگي به گنادهاي جنسي كرده و این غذا منجر به افزايش وزن نمي شود .

 ماهي هاي هرز : هر چقدر ماهي هرز استخر زيادتر باشد علاوه بر ايجاد استرس و مشكل براي ماهي ها با مصرف غذاي استخر باعث بالاتر رفتن ضريب غذايي استخر(کاهش بازدهی غذا) مي شوند .

 PH : اگر PH از محدوده 5/6 تا 9 فراتر رود در فرايند غذا خوردن و هضم آن و تبديل به گوشت ايجاد اخلال        مي گردد و ضريب غذايي استخر بالا مي رود .

 آرامش در استخر : زمان غذا خوري ماهي ها بايد از هر گونه تردد بي مورد روي ديواره ها و يا ايجاد سر و صداي زياد كه باعث استرس ماهي ها گردد خودداري شود . بخصوص ماهي هاي فيلتر كننده مانند فيتوفاگ كه بسيار حساس و ترسو هستند و اگر در زمان غذا خوري فيتوفاگ كه حوالي ظهر به اوج مي رسد ايجاد استرس گردد تا مدتي از خوردن غذا خودداري مي نمايد .

 چهار عامل ثابت در غذا دهي :

1)  زمان غذا دهي ثابت :اگر ساعت غذا دهي منظم باشد ماهي بموقع و به آرامي و با حداقل صرف انرژي خود را به محل غذا رسانده و تغذيه نموده و سپس به دنبال غذاي طبيعي استخر ( دسر غذا ) مي رود ولي اگر زمان متفاوت باشد ماهي هميشه در حال انتظار غذا بوده و دنبال غذاي طبيعي نمي رود و هر وقت هم غذا گذاشته شد با سرعت و عجله و صرف انرژي زياد خود را به حوالي محل غذا مي رساند معمولا حدود 7 روز طول مي كشد تا ماهي به زمان غذاي خود عادت كند و هر روز به موقع حوالي محل غذا خوري حاضر مي شود . اگر يك روز در زمان مقرر نتوانستيد غذا دهی انجام دهید بهتر است در آن روز به طور کلی این کار انجام نشود زیرا با غذا دهی درغیر از زمان ثابت همیشگی نظم غذا دهی به ماهی به هم می خورد   .

تقدم و تاخر غذا : چون ماهی آمور علاقه زيادي به خوردن غذاي خشك كپورمعمولی دارد بايد ابتدا غذاي آمور گذاشته شود وپس از آنکه ماهی آمور تغذيه نمود 2(ساعت بعد) غذاي كپور گذاشته شود اگر فاصله كمتر باشد ممكن است بعضي از  آمورها كه هنوز شروع خوردن علف نكرده اند به غذاي كپور رو آوردند و اگر فاصله زياد باشد ممكن است آموري كه از علوفه تغذیه کرده است مجددا احساس گرسنگي كرده و به سمت غذاي كپور برود . ( تغيير زمان غذا دهي بايد به تدريج و طي چند روز انجام شود . )

2)  مكان غذا دهي ثابت : محل گذاشتن تشتك غذاي كپور يا سبد علوفه آمور بايد ثابت باشد ولي مي توان به تدريج محل را تغيير داد تا بعد از چند روز 2 فاصله ايجاد كرد كه ضايعات پخش شده غذا در اطراف ظرف با توليد گازهاي سمي براي غذا خوردن ماهي مشكل ايجاد نكند محل غذا خوري آمور و كپور بايد در دورترين فاصله از هم قرار گيرد ولي نزديك خروجي آب نباشد .

3)  كيفيت غذاي ثابت : نوع غذا بايد ثابت باشد ولي اگر قصد تغيير غذا را داريد بايد تغییرات به تدريج انجام شود تا ماهي متوجه تغيير نوع غذا نشد و همچنان به تغذيه آن ادامه دهد اين تغيير مي بايست در طي يك هفته و از 5 درصد -10 درصد 20 -درصد 40- درصد 60 - درصد 80 - درصد و در نهايت 100درصد صورت گيرد .

ایجاد شباهت ظاهري غذا نیز بايد رعايت شود در روزهاي اول درآوردن غذاي جديد به شكل غذاي قبلي مناسب تر است يعني از ابتداي تغيير در روز اول آن 5 درصد را ، به شكل غذاي قبلي در آوريم و به تدريج مي توان از ميزان شباهت آن كاست تا در نهايت پس از تغيير غذا بصورت 100 درصد با شكل جديد براي ماهي قرار داد .

4) كميت ( مقدار ) غذاي ثابت : بين دو بيومتري كه اساس تعيين مقدار غذا را مشخص مي کند بايد مقدار غذا ثابت باشد مگر اينكه با تجربه بتوان مقدار غذا را بر اساس بيومس و رشد تقريبي ماهي تغيير داد .

تغذيه كپور معمولي :

غذاي دستي كپور معمولا بايد از تيرماه شروع شود زيرا قبل از اين غذاي طبيعي استخر براي ماهي ها كفايت مي كند البته مي توان به تدريج مقدار كمي غذای  دستی در استخر قرار داد و هر چه بيومس بالاتر رود(چون به تدريج غذاي طبيعي استخر كه نقش غذاي كامل را دارد كاهش مي يابد) بايد با افزايش تدريجي غذاي دستي آنرا جبران نمود .

اگر بيومس كپور معمولي در هكتار زير 700 كيلو باشد فقط غذاي تكميلي گذاشته شود .

اگر بيومس كپور معمولي در هكتار از 700 تا 1200 كيلو باشد 75% تكميلي و 25% كامل

اگر بيومس كپور معمولي در هكتار از 1200 تا 1500 كيلو باشد 50% تكميلي و 50% كامل

اگر بيومس كپور معمولي در هكتار از 1500 تا 1800 كيلو باشد 25% تكميلي و 75% كامل

اگر بيومس كپور معمولي در هكتار از 1800 تا 2100 يا بيشتر باشد 100% غذاي كامل داده شود .

غذاي تكميلي غذايي است كه تمام احتياجات ماهي را برآورده نمي كند اما غذاي كامل تمام احتياجات ماهي را برآورده می سازد و با مصرف آن ماهی نيازي به غذاي طبيعي ندارد .

در پرورش غير متراكم بيومس پايين و در نتیجه غذا بيشتر (يا همه به صورت طبيعي) است .

در پرورش نيمه تراكم بيومس متوسط و غذادهی به تناسب هم طبيعي و هم دستي است .

يك فرمول غذاي كامل براي كپور گندم نا مرغوب 57% +سورگوم 7% +كنجاله سويا 20%+ آرد ماهي 15%+كربنات كلسيم 1% ( بصورت پلت ) .

نكات مهم در تغذيه كپور معمولي :

غذا در تشتكهاي پلاستيكي كه قطرش حدود 65 سانتي متر و عمقش حدود 15 سانتي متر باشد گذاشته شود  به ازاي هر 80 تا 120 كپور نياز به يك تشتك مي باشد . اگر در بيومتري متوجه شويم كه رشد كپور دچار نوسان است يعني يكي بزرگ و يكي كوچك است نشان دهنده عدم كفايت سفره غذا يا همان تشتكها است كه بايد تشتك جديد اضافه گردد ولي ابتدا نبايد غذاي زيادي در آن ريخت و از مقدار كم شروع تا به تدريج به اندازه مساوي ساير تشتكها برسد البته در كل غذا بر اساس بيومتري تغييري ايجاد نمي شود  و اضافه يا كسر نگردد . عمق مكان قرار دادن تشتكها بين 60 سانتي متر تا 1 متر باشد و روي شيب ديواره باشد . فاصله تشتكها از همديگر بين 5 تا 6 متر در نظر می گیرند . تشتكها راباید با طناب مهار کرد تا براحتي بيرون كشيده شود و داخل تشتكها سنگهايي گذاشته می شود كه در هنگام خالي شدن مانع برگشتن يا كج شدن تشتك شود .

كپور بايد در مدت 2 ساعت غذايش را تمام كند اگر بعد از 2 ساعت مقداري غذا باقی مانده است بيانگر زياد بودن غذاست و اگر در 5/1 ساعت تمام شود نشان دهنده كم بودن غذاست ( پرورش نيمه تراكم ) در روزهاي ابري اگر      هوا دهي نمي شود و اكسيژن كمتر ازحد مطلوب است بايد مقدار غذا نصف شود چون در شرايط كمبود اكسيژن ماهي خوب غذا نمي خورد اما اگر دستگاه هواده اكسيژن مطلوب را تامين مي كند مي توان همه غذا را داد .

تشتكها و حتي ظروف عمل آوري غذا حتما بايد پلاستيكي باشد و از ظروف فلزي و گالوانيزه و روي مطلقا استفاده نشود. .

تشتكهاي غذا پس از صرف آن بايد از آب بيرون كشيده شود و شبها نبايد در استخر باقی بماند .

آماده سازي غذاي كپور معمولي :

خيساندن غذا : غلات مانند گندم ، جو ،‌ذرت و سبوس گندم و سبوس برنج و … را بايد با آب خيساند . آب بايد به اندازه اي باشد كه غلات آنرا جذب كنند. نبايد بيش از حد آب بر روی غلات ریخت چون برخی از مواد ويتامينه در آب حل می شود وقابلیت مصرف آن از بین می رود و اگر میزان آب كم باشد يا زمان خيساندن کوتاه باشد خوب نرم     نمي شود . مدت زمان خيساندن نبايد از 6 ساعت كمتر و از 12 ساعت بيشتر باشد اگر زياد در آب بماند بو مي گيرد و ماهي كمتر رغبت نشان مي دهد . غذاي كنسانتره بيش از نيم ساعت  در آب خيسانده نشود چون ويتامين هاي  B در 10 دقيقه و ويتامين C در يك ساعت جذب آب مي شود .

پختن در آب : حبوبات مانند عدس ، لپه ، نخود ، لوبيا و ريشه هاي غده اي مثل سيب زميني را بايد ابتدا در آب پخت و سپس حتي الامكان خرد كرده و استفاده نمود . دانه سويا را حتما بايد پخت در غیر این صورت براي ماهي مضر است .

 مخلوط كردن غذا : بعضي از غذاها كه تركيبي است بايد مانند غذاي كنسانتره خرد كرده سپس با هم مخلوط نمود . بعضي از غذاهاي آردي مانند سبوس برنج را بهتر از با 5% خاك رس يا گچ ساختماني يا كشاورزي مخلوط كرده سپس براي مصرف  ماهي استفاده نمود .

 خرد كردن غذا : تا وقتي ماهي ها رشد نكرده اند بايد غذاي دستي را به اندازه اي كه بچه ماهي بتواند آن را بخورد خرد و ريز كرد تا وقتي كه ماهي بزرگ شده و بتواند غذاهاي بزرگتر را بخورد . ماهي 200 گرم به بالا نيازي به خرد كردن ندارد .

محاسبه مقدار غذاي يك دوره پرورش :

براي محاسبه مقدار غذايي كه براي يك دوره پرورش بايد تهيه شود نيازمند برآورد برداشت نهايي از ماهي مورد نظر  مي باشد و بر اساس مقدار غذاي طبيعي استخر مابقي غذا را محاسبه مي كنيم .

زير 700 كيلو در هكتار 40% غذاي طبيعي و 60% غذاي دستي

زير 500 كيلو در هكتار 50% غذاي طبيعي و 50% غذاي دستي

زير 400 كيلو در هكتار 60% غذاي طبيعي و 40% غذاي دستي

تغذيه ( تعليف ) آمور :

ماهي آمور از گياهان آبزي و يا خشكي زي تغذيه مي كند معمولا ميزان تراكم ماهي آمور در استخر را بر اساس ميزان علوفه موجود تعيين مي كنند چيزي نزديك به 10 درصد بيومس آمور را مي توان با آماده سازي خوب و از گياهان آبزي و يا حاشيه اي تامين كرد ولي عمده غذاي آمور بايد از گياهان دستي تامين شود .

اگر ماهي آمور گرسنه باشد از غذاي خشك كپور تغذيه مي نمايد كه اگر به غذاي كپور عادت كند تمايل زيادي به تغذيه از آن بجاي علوفه از خود نشان مي دهد اما معمولا پس از مدتي و حداكثر 3 ماه اين ماهيان تلف مي شوند .

به اين دليل سعي مي شود كه در مرحله پرورش انگشت قد مديريت استخر به گونه ای باشد كه بچه ماهي آمور عادت به تغذيه از غذاي كپور پيدا نكند ( قيمت بچه ماهي آموري كه با كپور در يك استخر پرورش داده نشود بیشتر است )

كيفيت غذاي آمور :

هر چقدر ميزان آب علوفه بيشتر باشد ضريب تبديل غذايي آن بيشتر است . به اين دليل گياهان آبزي مانند آزولا و عدسك آبي  و گوشابها و چنگال تربي و بومادران آبي و… داراي ضريب غذايي حدود 50 الي 70 به 1 مي باشند يعني آمور اگر حدود 50 كيلو آزولا بخورد نزديك به 1 كيلو افزايش وزن پيدا مي كند .

اما گياهان خشكي زي كه ميزان آب كمتري دارند مانند سورگرم ( 19-25 ) و شبدر و يونجه ( 25 ) سوروف ( 30 ) و لوئي ( 35 ) داراي كيفيت بهتري براي آمور مي باشند .

گياهان بلند را بايد به مقدار حدود 5 تا 10 سانتي متري ريز و خرد كرده تا ماهي به راحتي از آن استفاده نمايد .     براي بچه آمور زیر 20 گرم علوفه را باید به صورت خمیر در آورد و برای ماهی های به وزن 50 گرم علوفه خرد شده    1 تا 2 سانتي و بتدريج تا حدود 5 يا حداكثر 10 سانتي براي ماهي بزرگ درآماده مصرف می کنند .

عوامل موثر در تغذيه آمور :

چهار عامل ثابت تغذيه ( زمان ثابت غذا دهي – مكان ثابت غذا دهي – كيفيت قابت غذا – كميت ثابت غذا )‌رعايت شود

جلوگيري از شناور بودن علوفه : براي ثابت نگهداشتن علوفه از دو روش استفاده از چهارچوب و حصار كردن بخشي از استخر استفاده می کنند.

الف – استفاده از چهارچوب : تخته هايي به عرض 20- 15 سانتي متر را به ابعاد 2 متر در 2 متر كلاف كرده و بوسيله طناب تعدادي كرف را به آن مي بنديم تا روي سطح آب شناور مانده و در آب فرو نرود . سپس با يك طناب آن را به پايه اي كه روي ديواره نصب است مهار مي كنيم طوري كه تا حدود 5 متر از ديواره فاصله داشته باشد . فاصله چهارچوب ها ازیکدیگر بایست در حدود 3 متر باشد .

هنگام غذا دهي با طناب آنها را به ساحل كشيده و علوفه لازم را داخل آن مي ريزيم و سپس بوسيله چوب يا سيستم برگشتي طناب طراحي شده آنها را تا 5 متري داخل استخر برده تا ماهي ها براحتي از زير آن بتوانند از علوفه تغذيه كنند. .به ازاي هر 150 تا 200 ماهي يك چهارچوب 2*2 متر نياز است .

ب- روش حصار كردن : در اين روش با استفاده از پايه هاي چوبي در قسمتهايي از استخر محوطه اي را با حصار كردن با چوب يا ني و يا استفاده از توري كه در قسمتهاي بالاي پايه ها نصب مي گردد و از زير آن به حد كافي فاصله باشد كه ماهي ها بتوانند وارد شده و تغذيه كنند البته با اين روش در مواقع كاهش يا افزايش سطح آب ممكن است دچار مشكل شويم كه بايد حصار قابليت بالا يا پايين بردن را داشته باشد .

مزاياي ثابت نگهداشتن علوفه :

الف – ماهي با كمترين تحرك مي تواند غذاي ساكن را بخورد و انرژي اضافي مصرف نمي كند .

ب- علوفه مصرف شده و ضايعات به راحتي قابل جمع آوري است .

ج – علوفه هاي شناور و سرگردان باعث گرفتگي سوپاپهاي موتور پمپ يا هواده ها مي گردد

د- ته نشيني ضايعات علوفه در دوره پرورش و حتي زمان پره كشيدن صيد مشكلي ايجاد نكند .

ساعت غذا دهي آمور : آمور مي تواند دو وعده غذا در روز بخورد كه رشد خوبي داشته باشد . صبح قبل از ساعت 7 صبح و حدود ساعت 17 البته غذاي ساعت 17 را كمتر بريزيم كه تا قبل از شب خورده شود .

مقدار غذا : آمور بايد غذاي خود را زودتر از 5 ساعت تمام كند( حداكثر ظرف مدت 5 ساعت تمام شود) آمور مي تواند به مقدار وزن خود در روز غذا بخورد ولي آنرا خوب هضم نمي كند و نيمه هضم دفع مي كند . می بایست حدود 50% بيومس آمور در هر وعده غذادهی انجام شود( دو وعده در روز ) .

 جمع كردن ضايعات علوفه : قبل از ريختن علوفه جديد بايد ضايعات وعده قبلي را جمع آوري و از استخر خارج نمائيم . ضايعات وعده غذاي عصر نبايد شب در استخر بماند.

تقدم غذادهي آمور : غذاي آمور بايد حدود 2 ساعت قبل از غذا كپور داده شود تا آمور مشغول خوردن علوفه شده و به سمت غذاي كپور نرود البته اگر آمور به مقدار كم از غذاي كپور خورده باشد مشکلی ایجاد نخواهد کرد اما اگر عادت كرده و مدام از آن تغذيه كند دچار بيماري شده و تلف مي گردد .

در بيومتري با فشار دادن شكم آمور كه مقداري از مدفوع خارج مي گردد با مشاهده رنگ مدفوع که اگر تيره بود نشان از تغديه علوفه دارد واگر رنگ روشن بود نشان دهنده تغذيه از غذاي كپور مي باشد .

اگر آمور رو به غذاي كپور برده و از آن تغذيه مي كند حتي دو هفته هم اگر طول كشيد بايد غذاي كپور را قطع كرد تا مجددا هر وقت آمور كاملا به تغذيه از علوفه پرداخت براي كپور غذا گذاشته شود .

دماي مناسب : آمور معمولا از دماي 14 درجه شروع به تغذيه نموده و دمای ايده آل آن 18 الي 28 مي باشد .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


انواع روشهای كود دهي:

ريختن كود روي شيب ديواره : در اين روش بهتر است از كود گاوي استفاده شود و همچنين بايد در جهت باد باشد .

مزايا : آساني و عدم نياز به كارگر و صرف وقت زياد مي باشد .از معايب آن می توان به موارد زیر اشاره کرد:

1)  تنظيم شفافيت يا مديريت كود دهي از دست خارج مي گردد و چون در اين روش كود به تدريج وارد آب مي شود که دقیق و به مقدار لازم نيست .

2)  اگر از كود مرغي استفاده شود چون بخشي از آن مورد تغذيه آمور و كپور قرار مي گيرد آمور بعد از مدتي دچار چند نوع بيماري مي گردد .

3)  ريختن كود حيواني به صورت جامد در استخر : در اين روش مقدار كود لازم بصورت جامد در استخر ريخته مي شود كه از معايب آن ايجاد گازهاي سمي به دليل ته نشين شدن كود و تجزيه بي هوازي است و ديگر آنكه كود به خوبي در شرايط هوازي تجزيه نمي شود و استفاده مناسب از آن بدست نمي آيد .

 روش استفاده از گوني : در اين روش مقدار مصرفی2 وعده( يا 3 روز) را در گوني هايي ريخته و در لايه هاي بالايي آب با استفاده از طناب و مهار آن با پايه هاي چوبي بصورت شناور قرار مي دهند محل قرار گرفتن آن با توجه به مسير باد است تا در تمام استخر تاثير بگذارد اگر گوني ها روي كف قرار گيرد اكسيژن كافي به آن نرسيده و خوب تجزيه نمي شود و مشكل ساز است .

 

 روش پخش شيرابه كود حيواني ( مناسب ترين روش )‌ :

1- اگر استخر بزرگ و حدود 5 هكتار استخر داشته باشيم.

Ø  با استفاده از تانكر و پمپ شيرابه را از حوضچه توسط خودروهاي كشاورزي يا وانت به دور استخرها منتقل و در سطح استخر پخش می شود .

Ø     با استفاده از قايق مي توان در سطح استخر با سطل در جهت باد پخش كرد .

Ø     با ورود به استخر بصورت دستي با سطل پخش نمود در جهت وزش باد .

Ø     با حركت روي تاج استخر مي توان در جهت وزش باد پخش كرد

روش شيرابه گيري داخل استخر : در اين روش در گوشه هاي استخر با پرچين مقداري از فضاي داخل استخر را محصور كرده و كود حيواني را به تدريج در آنجا مي ريزند و شيرابه آن از لاي ديواره پرچين وارد آب استخر مي گردد .

شیررابه گیری به روش ورودي آب : در اين روش در مسير ورودي آب حوضچه اي احداث مي گردد كه مقدار كود لازم را در آن ريخته و آبگيري مي نمايند تا شيرابه گيري شود سپس با ورود آب به استخر شيرابه حاصله وارد استخر مي گردد ولي معمولا در حوالي ورودي آب كود بيشتري پخش مي گردد و به سرعت پخش شيرابه دستي و يا با پمپ در كل استخر پخش نمي گردد .

با استفاده از كود حيواني مي توان شفافيت استخر را به دست گرفت ولي بدليل توليد زئوپلانكتون زيادي آب به رنگ تيره نوك مدادي مي رود كه بايد كود حيواني قطع شود تا استخر اصلاح گردد .

ب – كودهاي معدني ( شيميايي ) :

همانگونه كه قبلا گفته شد كودهاي شيميايي انواع مختلفي دارند كه عموما براي تامين ازت ، فسفر ، پتاسيم و كلسيم مورد استفاده قرار مي گيرد .

كودهاي شيميايي به تناسب كود حيواني اكسيژن كمتري مصرف مي كند لذا توصيه مي شود كه در فصل بهار كه هوا خنكتر و اكسيژن مطلوبتر است اولويت با كود حيواني باشد ولي در تابستان كودهاي حيواني بخصوص كود مرغ كم يا استفاده نگردد . ولي مناسبترين كار يك وعده كود شيميايي و يك وعده كود گاوي است .

بهترين معيار براي محاسبه كود از لحاظ نوع و مقدار آزمايشي آب استخر در آزمايشگاه است كه مقدار ازت بايد بين 2 تا 3 ميلي گرم در ليتر باشد و مقدار فسفر هم بين ت2% تا 3% ميلي گرم مطلوب است .

اگر اشبائيت اكسيژن كمتر از 80% باشد يعني حدود 3 ميلي گرم در ليتر اكسيژن داشته باشيم نبايد كود دهي شود چون باعث كاهش بيشتر اكسيژن مي شود . در كود دهي شيميائي هم محاسبه براي ده روز را در دو وعده هر 5 روز يكبار و بين آن كود حيواني استفاده شود ( در صورت نياز )‌

انواع كودهاي شيميايي :

الف – كودهاي فسفاته :

سوپر فسفات : با خاصيت اسيدي و به رنگ تيره است . دير حل بوده و براي حل شدن در آب معمولي حدود 48 ساعت زمان نياز دارد ولي در آب 60 درجه زودتر حل مي شود در ايران معمولا با خلوص 19% توليد مي شود .

 سوپر فسفات تريپل : با خاصيت اسيدي و به رنگ تيره و دير حل است ولي نسبت به سوپر فسفات زودتر حل مي شود در ايران با خلوص 46% توليد مي گردد .

 فسفات آمونيوم : خاصيت اسيدي و دير حل است و در ايران با خلوص 48% توليد مي شود ( بهمراه 11% ازت ) .

 فسفات دي آمونيوم : خاصيت تقريبا خنثي دارد تيره رنگ ساچمه اي شكل و دير حل است و با خلوص 46% توليد   مي شود و 21% ازت هم دارد .

اگر فسفات دي آمونيم در آب بماند ازت خود را از دست مي دهد لذا بايد فوراً حل شده و وارد استخر گردد در غير اين صورت ازتش به حدود 2% مي رسد .

كودهاي فسفاته كه دير حل است را زودتر به استخر مي زنند .

ب – كودهاي ازته :

1-كود اوره : خاصيت شديدا قليائي دارد و مي تواند P H استخر را سريعا بالا برده و باعث افـزايش سريع فيتـوپلانكتون شود و در تابستان يك وعـده روزانه را در چــند نوبت استفاده مي كنند كود اوره به رنگ سفيد دانه شكري است و با حدود 46% ازت خالص توليد مي شود اين كود توسط باكتريهاي اوره آز تبديل به كربنات آمونيم مي شود كه حدود 24 ساعت در دماي مطلوب جهت تبديل به كربنات آمونيم زمان مي برد . اين كود زود حل است و  بیشترین میزان ازت را داراست .

2-  كود نيترات آمونيم : بصورت سفيد دانه شكري است كه رنگ تیره (رس ) يا سفيد ( آهك ) بخاطر روكش آن است كه بخاطر جلوگيري از انفجار آن را روكش مي گيرند . با خلوص 35% توليد مي شود و خاصيت اسیدی دارد این کود  زود حل است .

 3- سولفات آمونيم : براي پايين آوردن PH استفاده مي شود و به صورت پودري سفيد است و با خلوص 21% توليد     مي شود و زود حل است .

ج – كودهاي پتاسيمی : كودهاي پتاسيم به صورت مختلف وجود دارد كه معمولا كمتر در استخرهاي پرورش ماهي استفاده مي شود . مانند : سولفات پتاسيم با درصد خلوص 42تا 52% اكسيد پتاسيم با درصد خلوص 60% كلريد پتاسيم با درصد خلوص 54 تا 57% 

براي استفاده از كودها بايد  به مقدار درصد خلوص و نیز ترکیبات همراه آن توجه و در محاسبه آن را مد نظر داشت مانند فسفات آمونيم كه هم 48% فسفر دارد و هم 11% ازت كه بايد در مقدار كود اوره 11% ازت فسفات آمونيم را كسر نمود .   ( كود دهي فقط بر اساس نياز و شفافيت و با رعايت ساير موارد انجام شود و به هيچ وجه خارج از آن كود دهي نباید صورت پذیرد. )


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


كود دهي :

مهمترين عمليات در استخرهاي پرورش ماهي مي باشد زيرا تعداد زيادي از ماهيان استخر از زي شناورها تغذيه        مي كنند كه براي غني شدن استخر نياز به كود دهي خواهد بود .

انواع كودها :

كودها را به دو دسته كود آلي و كودهاي معدني تقسيم مي كنند

كودهاي آلي : در واقع همان كودهاي حيواني شامل كود گاو – اسب- گوسفند و پرندگان و نيز كود سبز مي باشد كودهاي معدني و يا به عبارتي كودهاي شيميايي براساس ماده اصلي خود به چند دسته تقسيم مي شوند .

الف – كودهاي ماكرو ( كودهاي حاوي عناصر پرمصرف )‌

اين دسته از كودها با علامت اختصاري NPK نشان داده مي شوند كه نشان دهنده ازت فسفر و پتاس است .

كودهاي ازته مانند كود اوره – نيترات آمونيوم و…

 كودهاي فسفاته مانند كود فسفات آمونيوم – سوپرفسفات – فسفات كلسيم و…

 كودهاي پتاس مانند سولفات دو پتاس و …

ب – كودهاي ميكرو ( حاوي عناصر كم مصرف )

اين دسته از كودها حاوي عناصري مانند آهن – روي – بر – مس و … مي باشد .

عوامل مرتبط با كود دهي :

·        منبع تامين آب (چشمه،چاه،رودخانه و....... )

·        شفافيت آب (کم،متوسط،بالا)

·        PH (اسیدی یا قلیایی بودن محیط)

·        دماي آب

·        شرايط جوي (آفتابی،ابری،.....)

·        نوع ماهي اصلي

·        تركيب و تاثير متقابل كودها

·        مقدار لجن كف استخر

·        گياهان آبزي

·        روش حل شدن كود

·        روش مناسب كود دهي

·        مقدار تعويض آب


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


بررسي وضعيت پرورش ماهي در استخر :

به اين منظور به صورت ماهيانه اقدام به بيومتري مي نمايند . بيومتري در واقع بررسي ظواهر ماهي و وزن كردن آنهاست  معمولا از اواخر خردادماه اقدام به بيومتري مي كنند .

الف – وزن كردن ماهي :

به منظور تعيين تغيير وزن بين دو بار وزن كشي از نمونه آماري انجام مي شود بهتر است وزن كشي توسط ترازوي كششي و با قرار دادن ماهي درون كيسه نايلوني انجام شود تا به ماهي ها آسيبي نرسد .

ب- بررسي ظواهر :

شامل بررسي برانش ها – باله ها – پوست ماهي – رنگ مدفوع ( در مورد ماهي آمور) مي باشد .

مزاياي بيومتري :

وضعيت تغذيه ماهی ها كنترل شده بيماري ها كشف و بررسي مي شود مديريت استخر كنترل مي گردد

بيومس :

به معني توده زنده موجود در واحد سطح به كيلو گرم مي باشد.

بيومس = ميانگين وزن ماهي ها * تعداد ماهي

 


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


اصول تنظيم شرايط محيطي استخر :

شرايط محيط آب استخر همواره بايد تحت كنترل پرورش دهنده باشد در بين عوامل مختلف موثر در محيط استخر دما وPH و اكسيژن از اهميت ويژه اي برخوردار است در زير روش كنترل و اندازه گيري آنها مورد بررسي قرار مي گيرد .

PH : در حالت كلي ميزان PH آب مي بايست در حد خنثي تا كمي قليايي حفظ شود روش كنترل PH  آبهاي اسيدي و قليايي در درسهاي گذشته مورد بررسي قرار گرفت.

دما : ميزان دماي مناسب آب براي رشد بهينه همانگونه كه قبلا نيز بيان گرديد بين 24 تا 28 درجه مي باشد كه در صورت بالا رفتن دماي آب مي توان با تعويض آب در مقابل اين عامل منفي عكس العمل نشان داد .

ميزان اكسيژن : معمولا از حساسيت بالايي برخوردار است از آنجا كه حيات ماهي مستقيما به آن مرتبط مي باشد بايد همواره ميزان آن بر اساس شواهد و اصول نگهداري استخر تحت نظر و كنترل باشد در صورت افزايش بيش از حد اكسيژن اقدام به تخليه آب از لايه سطحي مي كنند . در صورت كاهش ميزان اكسيژن محلول در آب علاوه بر استفاده از روشها انتشار مي توان به وسيله ابزار هواده نيز آنرا به حد نرمال رساند. دستگاههاي هوا دهي بر اساس ساختمان خود به 3 دسته تقسيم مي شوند .

 

 

هواده هاي پنوماتيك: كه بر اساس ورود هوا به آب موجب افزايش اكسيژن مي شوند از نمونه هاي اين نوع هواده       مي توان به موارد زير اشاره كرد .

الف هواده ايرجت تزريقي : اين هواده هوا را به داخل آب وارد كرده و به ازا هر كيلو وات برق مصرفي حدود 5/1 كيلو اكسيژن توليد مي كند و تا حدود 50 متر از اطراف خود اكسيژن را منتشر مي كند اين هواده بر روي پايه هايي در وسط استخر نسب مي شود موتور دستگاه با توليد باد آنرا با فشار به درون آب وارد مي كند .

نكته مهم آنكه هواده ايرجت بايد حدود 20 متر از حاشيه استخر دورتر نصب شود تا موجب ايجاد گل آلودگي نگردد.

ب هواده و نچوري : اين گونه هواده بر اساس فشار خروجي پمپ آبده هوا را با آب تركيب كرده و به استخر وارد       مي كند كه به دليل عدم نياز به پمپ هوا مقرون به صرفه تر خواهد بود .

ج هواده كمپرسور : به دو صورت عمل مي كند :

هوا را وارد آب مي كند ( كمتر مورد استفاده قرار مي گيرد )

اكسيژن را به آب وارد مي كند ( استفاده در حمل و نقل ماهي )

هواده هاي هيدروليكي :

اين نوع هواده ها در انواع چرخ پدالي با قدرت موتورهاي مختلف ديده مي شوند نيروي مورد نياز آن به وسيله تراكتور يا موتورهاي ديزل تامين مي شود .

نوع ديگر آن الكترو پمپهايي است كه آب را تا ارتفاعي در هوا پخش مي كند . بزرگترين عيب اين نوع هواده تبخير زياد آب است .

زمان هوادهي :

از نظر زماني خطرناكترين ماهها شهريور و مهر است چون در اين ماهها روزها كوتاه شده و تابش خورشيد مايل خواهد شد در نتيجه ميزان نور جهت انجام فتوسنتز و توليد اكسيژن كاهش مي يابد . در زماني كه اقدام به سمپاش يا دارودهي مي كنيم بايد هوادهي بيشتري انجام شود .

تعداد هواده ايرجت :‌

تعداد هواده بستگي به قدرت هواده و تناژ برداشت ماهي در واحد سطح دارد . برداشتهاي كمتر از 3 تن نيازي به هواده ندارد .

 

گرمسير

 

برداشت

تعداد هواده

قدرت هواده

4 تن

1

2 اسب بخار

5 تن

2

2 اسب بخار

6 تن

2

2 اسب بخار

6-9 تن

3

3 اسب بخار

 

معتدله

برداشت

تعداد هواده

قدرت هواده

5/4 تن

1

2 اسب بخار

تا 6 تن

2

2 اسب بخار

6 تا 9 تن

3

2 اسب بخار


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


ماهي دار كردن استخر :

عمليات ماهي دار كردن استخر يكي از حساسترين مراحل پرورش ماهي خواهد بود بر اساس هدف پرورش ماهي و اندازه ماهي ( نوزاد ماهي – ماهي انگشت قدي – ماهي پروري ) ماهي دار كردن انجام خواهد شد .

الف ماهي دار كردن استخر به وسيله نوزاد ماهي :

اندازه استخر مورد نياز جهت اين نوع پرورش كوچك تر از استخرهاي ديگر خواهد بود . پرورش به صورت تك گونه اي انجام مي شود بهتر است رها سازي بچه ماهي ها در صبح روزهاي آفتابي زماني كه باد شديد نبوده و محيط استخر   گل آلود نباشد صورت می پذيرد هدف از اين نوع پرورش توليد ماهي نورس نیم تا يك گرمي خواهد بود دوره پرورش بين 1 تا 2 ماه به طول مي انجامد تراكم كشت در اين نوع استخر بين 100 تا 200 هزار قطعه بچه ماهي در هکتار خواهد بود . هم دما كردن آب حاوي نوزاد ماهي و محيط استخر يكي از ضروريات ماهي دار كردن استخر مي باشد هم دما كردن بسته به وسيله حمل و نقل ماهي متفاوت خواهد بود .

حمل و نقل عموما به سه طريق كلي انجام مي شود :

تانكر : اين تانكرها كه مجهز به سيستم اكسيژن دهي و كنترل دما هستند و به ميزان 10 تا 15 كيلو بچه ماهي به ازا    هر متر مكعب گنجايش دارند ( تانكر 2000 ليتري مناسب حمل 1000 قطعه بچه ماهي 30 گرمي طي 7 ساعت )

 كيسه نايلوني : كيسه هايي به قطر 50 سانتي متر و طول 90 سانتي متر ( 4/1 آب و 4/3 هوا 3/1 آب و 3/2 هوا ) كه حدود 10 تا 12 ليتر آب ظرفيت دارد تعداد 50000 نوزاد ماهي و يا 5000 بچه ماهي نورس به مدت 7 ساعت مي توان به وسيله آن جابجا كرد .

 پلاستيك و وانت حمل ماهي : اين شيوه سنتي و به وسيله وانت هايي كه در كف آنها پلاستيك كشيده شده انجام    مي شود براي هم دما كردن آب درون تانكر حمل ماهي با استفاده از اندازه گيري دماي 2 محيط و اضافه نمودن آب به تانكر و خروج از سمت ديگر تا زماني كه دماي آب استخر و آب درون تانكر برابرشود انجام مي گردد . جهت هم دما نمودن كيسه نايلون و محيط استخر آنرا به صورت شناور روي سطح آب قرار مي دهند . به طور كلي براي هم دمايي به ازا هر درجه اختلاف دما 2 تا 3 دقيقه وقت لازم است .

عمق آب جهت رهاسازي نوزاد ماهي حداكثر 80 تا 100 سانتي متر مي باشد و پس از آن به تدريج بر عمق آب استخر افزوده خواهد شد . ميزان تراكم رهاسازي بسته به هدف پرورش و طول دوره پرورش متفاوت خواهد بود بهترين روش حمل و نقل نوزاد ماهي تازه به تغذيه افتاده استفاده از مخازن 1000 تا 2000 ليتري مجهز به سيستم اكسيژن دهي خواهد بود . (نکته: براي مسافتهاي طولاني استفاده از كيسه نايلوني مطمئن تر است ) .

ب ماهي دار كردن استخر بچه ماهي انگشت قد ( به وسيله بچه ماهي نورس ) :

پرورش در اين نوع استخرها به صورت پلي كالچر انجام مي شود تناسب بين نوع گونه ها جهت جلوگيري از رقابت  تغذيه اي و حداكثر استفاده از تمامي فضاهاي استخر ضروري مي باشد وسعت اين گونه استخرها از 1تا 3 هكتار با تراكم 20 تا 100 هزار قطعه بچه ماهي در هر متر خواهد بود . زمان رهاسازي بچه ماهي نورس نيز از اهميت خاصي برخوردار است به اين ترتيب كه ابتدا بچه ماهي كپور معمولي پس آمور بعد از آن كپور نقره اي و سرگنده در استخر رهاسازي مي شوند كه اين خود به دليل تفاوت وزن بچه ماهي ها خواهد بود. در صورتي كه فاصله بين استخر ماهي نورس و استخر بچه ماهي انگشت قد زياد باشد مي بايست قبل از حمل ماهي ها را به مدت 24 تا48 ساعت گرسنه نگه داشت .  

ج ماهي دار كردن استخر پرواري :

عمق اين نوع استخر را بين 2 تا 5/2 متر در نظر مي گيرند مساحت اين گونه استخرها از بقيه بيشتر خواهد بود . بهترين زمان معرفي ماهي ها به اين گونه استخر زمانـي است كه دماي آب 12 درجه باشد . اطمينان از صحت و سلامت بچه ماهي ها با توجه به هزينه هاي صورت گرفته ضروري مي باشد از اينرو مي بايست ماهي ها را از محلهاي مطمئن تهيه نمود . بهترين وزن جهت معرفي ماهي به استخر بين 30 تا 50 گرم خواهد بود . مانند ديگر روشها انجام عمليات هم دمايي بايد با دقت بسيار انجام شود . رها سازي ماهي در اواخر فروردين و اوايل ارديبهشت ماه با تراكم 3500 تا 4500 بچه ماهي خواهد بود . در صورتي كه هواي منطقه گرمتر باشد از اوزان پايينتر بچه ماهي انگشت قد استفاده مي شود زيرا به دليل بالا بودن دما رشد و نمو با سرعت بيشتري انجام و ماهي ها زودتر به بلوغ مي رسند .

تركيب كشت ماهيان پرورشي :

تركيب كشت دوره پرورش لارو تا بچه ماهي نورس

در اين دوره ماهي ها به صورت مونو كالچر پرورش مي يابند زيرا پس از جذب غذا از كيسه زرده ( 2 تا 3 روز اول ) تمام لاروها از زي شناوران جانوري تغذيه مي كنند كه موجب رقابت غذايي بين آنها خواهد شد .

تركيب كشت دوره پرورش بچه ماهي نورس تا بچه ماهي انگشت قدي

در اين دوره كپور بعد از رسيدن به وزن حدود يك گرم شروع به تغذيه اختصاصي خواهد كرد . كپور نقره اي و سرگنده از زي شناوران جانوري و به صورت تكميلي از زي شناوران گياهي كپور  علفخوار از گياهان خوش خوراك و كپور معمولي از زي شناوران جانوري كفزيان و …تغذيه مي كنند در نتيجه از تركيب 2 يا چند گونه اي استفاده مي شود .

تركيب دوره پرورش بچه ماهي انگشت قد تا ماهي پرواري

معمولا از هر 4 گونه استفاده مي شود اما به دليل ارزان بودن توليد غذاي كپور نقره اي و سرگنده از تركيب اين دو بيش از ديگر گونه ها استفاده مي شود ( 50% فيتوفاگ 5 تا 10% كپور سرگنده ) .به طور كلي تراكم در اين دوره بستگي به ميزان اكسيژن حاصلخيزي استخر و امكان تهيه غذا خواهد داشت .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


مزاياي آهك پاشي و معايب آهك پاشي :

1.      حذف عوامل بيماري زا و ضد عفوني نمودن محيط 2. استحكام خاك استخر

2.      جلوگيري از نوسانات شديد Ph  طي دوره پرورش 3. خنثي نمودن آب هاي اسيدي

3.      حذف حيوانات مزاحم ( لارو ماهيان هرز – لارو قورباغه و … )  4. حذف جلب ها و گياهان آبزي

5. حذف لجن ايجاد شده در كف استخر ( از طريق تبديل مواد آلي به معدني )

مقدار آهك مصرفي بستگي به نوع آهك و Ph  و نوع خاك دارند .

انواع آهك :

1.      آهك كشاورزي : سنگ معدني خرد شده و پخته شده ( در صورت جذب آب توليد حرارت و گاز مي كند )

2.      آهك زنده : سنگ معدني خرد شده و پخته شده ( در صورت جذب آب توليد حرارت و گاز مي كند )

3.      آهك ساختماني : آهك زنده آب ديده كه به صورت پودر درآمده است .

4.      سنگ آهك : قطعه هاي بزرگ سنگي كه پس از ايجاد تغييرات به شكل آهك معمولي درخواهد آمد .

                                           مقدار مصرف آهك بر اساس نوع آهك :

نوع آهك

ميزان مصرف به كيلوگرم در هكتار

سنگ آهك

1100

آهك زراعي

2200

آهك ساختماني

110

آهك زنده

200

از لحاظ كيفيت آهك زنده بهتر از انواع ديگر خواهد بود و پس از آن آهك ساختماني به دليل نياز به حجم كم مصرفي در اولويت بعدي قرار مي گيرد .

                             ميزان آهك ها بر اساس جدول زير مي توان برآورد كرد :

نوع آهك

ضربدر عدد

مقدار مورد نياز آهك از نوع

كشاورزي

56%

آهك زنده

كشاورزي

74%

آهك ساختماني

زنده

79/1

آهك كشاورزي

زنده

32/1

آهك ساختماني

ساختماني

76/.

آهك زنده

ساختماني

35/1

آهك كشاورزي

                             آهك مورد نياز ( براي يك هكتار ) بر اساس Ph  و نوع خاك :

Ph  خاك

خاك رسي

خاك رسي شني

خاك شني

خاك لومي شني

كمتر از 4

4000

2000

1500

5100

بين 5/4-4

3000

1500

1250

4200

بين 5-5/4

1500

1250

1000

3400

بين 5/5-5

1000

750

400

2500

بين 6-5/5

750

500

250

1500

بين 5/6-6

500

500

250

800

 

مشخصات آهك خوب :

1.      دارای رنگ سفيد روشن

2.      كاملا به حالت پودر باشد .       3. آب گرفته نباشد .

معايب آهك پاشي :

در صورت عدم رعايت ميزان و در نظر نگرفتن شرايط محيط امكان افزايش بيش از حد Ph استخر وجود دارد . در مواقعي از آهك استفاده مي شود نمي بايست كودهاي فسفاته به طور هم زمان با آن به استخر وارد شد چون باعث ته نشين شدن فسفر و از دست رفتن آن به ميزان 80 تا 90 درصد مي شود . ( اثر متقابل آهك و كودهاي شيميايي ) .

نحوه پاشيدن آهك به صورت كپه اي در نقاط مختلف استخر و پخش كردن آن در تمامي سطح و بدنه ها مي باشد در محله هاي عميق تر و نزديك خروجي آب بايست مقدار بيشتري آهك پاشيده شود . آهك پاشي بايد در روزهاي آفتابي در جهت وزش باد و به محيط مرطوب داده شود . آهك خود به عنوان يك كود نيز در تامين كلسيم مورد نياز استخر عمل مي كند .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


آماده سازي استخر :

اصول اساسي آماده سازي استخر قبل از ماهي دار كردن عبارتند از :

1.      تخليه و خشك كردن استخر ( در صورتي كه در دوره قبل استخر مورد استفاده بوده است )

2.      آهك پاشي

3.      شخم و ديسك زدن بستر استخر

4.      دادن كود پايه

5.      آبگيري

6.      نصب و كنترل صافي ها

خشك كردن استخر : اين عمل مي بايست بين يك تا 3 ماه به طول انجامد تا طي اين مدت استخر كاملا خشك شده و رنگ سياه كف به قهوه اي تغيير يابد و امكان راه رفتن در استخر به وجود آيد .

دلايل خشك كردن استخر :

1.      تابش نور آفتاب و يخ بستن در زمستان باعق از بين رفتن انگلها و پارازيت ها مي شود .

2.      عدم دسترسي تخم ماهي هاي هرز به رطوبت و از بين رفتن آنها .

3.      تبديل لجم و مواد آلي كف استخر به مواد معدني در اثر تركيب با هوا .

4.      گازهاي سمي محبوس بين ذرات لجن آزاد خواهد شد .

شخم و ديسك زني كف استخر :

عمليات شخم زني به منظور افزايش تبادل اكسيژن بين هوا و لايه سطحي خاك انجام مي شود در صورت انجام شخم سطح تبادل هوا با خاك 10 برابر خواهد شد معمولا شخم زني سطحي انجام مي شود . اما در برخي موارد مانند زماني كه استخر بزرگ بوده و مقدار زيادي ني در آن رشد كرده باشد و يا زماني كه لايه هوموسي كف استخر ضخيم بوده و شخم زدن آن مشكل است نياز به شخم عميق مي باشد .

در استخرهاي با حاصلخيزي پايين يا متوسط نياز چنداني به عمليات شخم زني نیست بهترین نتيجه در مورد شخم زني كف استخر زماني حاصل خواهد شد كه خاك كف 180 درجه زير و رو شده باشد . بايد در نظر داشت كه انجام شخم سطحي در مواردي كه رويش ني درون استخر زياد باشد امكان تكثير آن را از طريق قطعه قطعه كردن ريزوم فراهم مي كند . در طي عمل شخم زني گازهاي محبوس به جاي مانده در لايه كف استخر ( مانند گاز آمونياك و متان ) به طور كامل خارج خواهد شد . بهترين وسيله جهت شخم زني  ماشين شخم زدن چرخنده  مي باشد كه توسط تراكتورهاي چرخ دار يا زنجيري كشيده مي شود . در صورت ايجاد كلوخ هاي بسيار بزرگ در كف استخر قبل از خشك شدن كامل اقدام به ديسك زدن مي كنند . اين عمل موجب خرد شدن كلوخ ها و تكميل عمليات شخم زني خواهد شد .

آهك پاشي :

معمولا آهك پاشي بعد از خشك كردن استخر در زماني كه هنوز مقداري رطوبت در ته استخر وجود دارد و يا چاله هاي باقي مانده در كف استخر مقداري آب در خود نگه داشته اند بايست انجام شوند و در مواردي نيز در صورت زياد بودن مقدار لجن و احتمال وجود تخم و يا لارو ماهيان هرز – قورباغه و … بعد از انجام عمليات شخم يك نوبت ديگر نيز آهك پاشي انجام مي گردد

كود پايه :

اصولا سه نوع كود دهي در استخرهاي پرورش ماهي گرمابي صورت مي گيرد :

1.      كود پايه : قبل از آب گيري استخر با استفاده از كودهاي حيواني آلي يا كودسبز.

2.      كود آغازي : در زمان آب گيري و قبل از ماهي دار كردن به عنوان كود استارتر

3.      کود دوره ای: در طول دوره پرورش و به منظور افزایش تعداد زی شناوران صورت می گیرد.

آب مورد نياز استخرها :

ميزان آب مورد نياز جهت پر كردن استخر به عوامل مختلفي بستگي دارد از آن جمله تبخير، پرت آب و نفوذ پذيري خاك استخر مي باشد . ميزان تبخير تحت تاثير دماي محيط و مساحت استخر خواهد بود در استان فارس ميزان تبخير از سظح حدود 2 تا 5/3 ليتر در ثانيه برآورد مي شود كه براي جبران آن مي بايست محاسبات لازم صورت پذيرد عوامل فرعي ديگري بجز دما در تبخير آب استخر موثر خواهد بود به عنوان مثال وزش باد ، شدت تابش نور خورشيد و …

ميزان نفوذ خاك استخر نيز در برآورد آب مورد نياز بايست لحاظ گردد جنس ، بافت خاك ، ميزان خلل و فرج طبيعي و … در نفوذ پذيري خاك تاثير دارد وجود حداقل 30% رس در بافت خاك جهت كاهش نفوذ پذيري خاك موثر خواهد بود . پرت آب استخر به مفهوم نشت آب از ديواره ها و دريچه هاي خروجي مي باشد تبخير در كنار پرت آب ميزان آب از دست رفته را نشان مي دهد . ميزان آب مورد نياز استخر بستگي به حجم استخر و ميزان آب از دست رفته دارد به طور مثال اگر عمق استخر 5/2 متر در نظر گرفته شود ميزان آب مورد نياز براي يك هكتار 25000 متر مكعب خواهد بود كه به آن مقدار 3 تا 4 ليتر در ثانيه آب از دست رفته اضافه مي كنيم .

عمليات آبگيري :

در زمان آبگيري به ازاء هر هكتار يك توده كود گاوي به عنوان كود آغازي در كيسه هاي كنفي ريخته و در مسير ورود آب گذاشته تا موجب غني سازي آب گردد پس از 1 تا 2 هفته شفافيت اندازه گيري مي گردد در صورتي كه شفافيت بالا باشد ( 30تا 40 سانتي متر ) حدود 100 كيلو كود فسفاته و 150 كيلو كود نيترات آمونيوم را در آب حل كرده و در استخر مي پاشند ( اگر شفافيت 25 تا 30 سانتي متر باشد نصف ميزان فوق كود شيميائي مصرف مي شود ) . پس از به دست آمدن شفافيت مطلوب ، استخر آماده ماهي دار كردن خواهد بود .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


تاسيسات مورد نياز احداث استخر پرورش ماهيان گرمابي :

1.      سيستم هاي آبرساني و تاسيسات لازم ( مانند حوضچه فيلتراسيون – ايستگاه پمپاژ و كانال هاي آبرسان )

2.      دريچه ورودي و خروجي آب

3.      كانال هاي تخليه آب و حوضچه صيد

4.      ساختمان استخر

مراحل ساخت استخر شامل موارد زير می باشد :

1- نقشه برداري  2- خاكبرداري  3- انتقال خاك براي ديواره سازي  4- ديواره سازي توام با كوبيدگي                      5- شيب بندي داخلي و خارجي 6- ساخت دريچه خروجي 7- ساخت كانال آبرساني و زهكش ها 8- ساخت دريچه ورودي 9- تنظيم شيب داخلي استخر

موارد 1 تا 4 توسط كارشناسان اين حرفه انجام خواهد شد و نظارت و اطلاع از موارد ديگر در حيطه دانش پرورش دهنده مي باشد .

شيب :

الف ) شيب كف استخر : شامل شيب ورودی و خروجي و شيب كناره ها به مركز (که وارد شيب ورودي خروجي        مي گردد) است شيب كف استخر را معمولا حدود 2 تا 3 در هزار در نظر مي گيرند .

ب ) شيب ديواره ها : ديواره هاي داخل و خارج استخر به جهت استحكام در مقابل فشارهاي آب و همچنين عدم نفوذ آب بايد داراي شيب باشد اين شيب به نسبت ( 1 به 1 ) تا ( 1 به 8 ) مي تواند متغير باشد كه بستگي به جنس خاك و ابعاد استخر و مزرعه پشت ديواره دارد هرچه خاك ديواره سبكتر باشد شيب ديواره را بيشتر در نظر مي گيرند .

انواع ديواره ها :

1.      ديواره هاي ساده : ديواره هايي كه با پركردن خاك و كوبيدن آن ساخته مي شود .

2.   ديواره هسته دار: اگر بخشي از ديواره داراي خام ماسه اي بوده و آب نشست مي كند آن قسمت را برداشته و با پلاستيك يا خاك رس يا لايه نفوذ ناپذير درست مي كنند كه آن را ديواره هسته دار مي گويند .

3.   ديواره ديافراگم دار : اگر كل ديوار و يا كف استخر را با يك لايه نفوذ ناپذير درست كرده و يك لايه خاك روي آن قرار دهند اصطلاحا ديواره را ديافراگم دار مي گويند .

اندازه وابعاداستخر موارد زیر در انتخاب اندازه و ابعاد استخر تاثیر دارد

هزينه ساخت : هر چه استخر بزرگتر باشد هزينه نسبي كمتري براي ساخت نياز دارد چون ديواره ها در استخرهاي كوچكتر سطح زيادي را اشغال مي كند .

1.   كاربرد آن ها در پرورش : هدف از ساخت انواع استخر ( نوزادگاه – بچه ماهي انگشت قد و … ) در طراحي اندازه و ابعاد آن موثر است .

2.      زمان لازم براي پر و خالي كردن استخر : در زمان صيد و عمليات پرورش تاثير دارند .

3.   شرايط توپوگرافي اراضي : اگر محدوديت توپوگرافي وجود نداشته باشد صيد به طريقه تخليه در حوضچه صيد انجام مي شود در غير اين صورت اختلاف عمق در ورودي و خروجي استخر را در حداقل ممكن انتخاب مي كنند .

به طور كلي استخرها را به صورت مستطيل شكل به نسبت ( 2 به 1 ) و يا ( 3 به 1 ) در جهت شرق به غرب احداث  مي كنند تا علاوه بر استفاده از حداكثر نور خورشيد مديريت كودهي تغذيه و صيد آسان تري را به همراه داشته باشد مناسب ترين ابعاد استخر حدود 7500 مترمربع مي باشد ( 150 متر طول و 50 متر عرض ) كه اين ابعاد براي استخرهاي ماهي انگشت قد و يا لارو ماهي كوچكتر انتخاب مي شود .

چند نكته مهم در ساخت استخر و ديواره ها :

1.      اگر كانال آب از وسط تاج ديواره عبورمي كند حداقل عرض بايد 6 متر باشد .

2.      اگر دو طرف ديواره استخر باشد عرض دیواره آن را 2 تا 3 متر انتخاب مي كنند .

3.   اگر در يك قسمت استخر زراعت يا باغ وجود دارد عرض تاج 3 متر و شيب سمت بيرون را 1 به 4 يا بيشتر در نظر مي گيرند تا آب به بيرون درز نكند .

4.      به ازاء هر 40 سانتي متر خاكريزي ديواره ، يكبار كوبيدن خاك ضروري است .

5.   پس از ساخت بايست چندبار استخر را آبگيري و تخليه نمود تا خطر گل آلودگي آب در زمان ماهي دار كردن استخر از بين برد .

6.   اگر خاك كف استخر حاصلخيز باشد مقداري از آن را ( حدود 15 سانتي متر ) برداشته و پس از اتمام مراحل ساخت در كف استخر مي پاشند در اين صورت براي سال اول نياز به كودهي نخواهد بود .

7.      در محاسبه ارتفاع ديواره بايد گود برداري از كف نيز به آن اضافه شود .

8.      معمولا یک چهارم ارتفاع ديواره را گودبرداري و سپس اقدام به ساخت ديواره مي كنند .

9.      اگر قسمتي از ديواره شني باشد مي توان با افزودن آهك به آن استحكام بخشيد .

ورودي آب :

انواع ورودي شامل :

1-    ثقلي ( خود جاري ) بدون مصرف انرژي و با هزينه بسيار كم

2-    غير ثقلي ( پمپاژ ) با صرف انرژي و هزينه زياد

الف ) آب ثقلي : معمولا از رودخانه يا كانال تامين مي گردد و در نتيجه احتمال وجود موجودات مزاحم در آن زياد است جهت جلوگيري از وجود ماهيان هرز و ضايعات ديگر در مسير كانال ورود آب ابتدا يك توري با سوراخهاي درشت براي جلوگيري از ورود اشياء درشت و با فاصله كمي توري با سوراخهاي ريزتر و در مرحله سوم توري ديگري با سوراخهاي بسيار ريز تعبيه مي كنند تا از ورود هر گونه موجودات مزاحم و يا حتي تخم ماهيان هرز به داخل استخر جلوگيري شود اصولا قبل از ورود آب از اين طريق به درون استخر اصلي مي بايست آب به درون استخر مادر يا حوضچه رسوبگير وارد و سپس به استخر اصلي انتقال يابد .

ب ) آب غير ثقلي : چون اين نمونه تامين آب معمولا از طريق چاه ها انجام مي شود و آب چاه فاقد اكسيژن لازم است بايد ترتيبي اتخاذ شود تا با متلاطم كردن آب و ورود آن به صورت پخش در هوا اكسيژن جهت تنفس ماهي ها فراهم شود .

انواع خروجي آب :

 1- خروجي مانك

2- ريوالدي

 3- اتصال زانوئي

 4- شكاف ديواره

 5- غير ثقلي

خروجی مانك : خروجي مانك مناسب ترين خروجي آب استخر است . زيرا تخليه از كف و سطح را ميسر مي سازد مانك در واقع يك پنجره خروجي بتوني است كه با برداشتن دريچه هاي جلو دهانه امكان خروج آب از طريق کانالهای تخليه را فراهم مي كند بديهي است جهت جلوگيري از خروج ناخواسته ماهي ها از اين طريق توريهايي در پشت آن قرار داده     مي شود .

روش ريوالدي : لوله هاي قابل انعطاف كه در هنگام ساخت بدنه استخر در آن كار مي گذارد سربالاي آن را به وسيله طناب محار كرده و در زمان نياز به درون آب رها مي كنند در طرف ديگر لوله معمولا يك شير آب قرار مي دهند تا بتوان مقدار آب خروجي را تنظيم كرد شايان ذكر است در سمت بالاي لوله جهت جلوگيري از مكش و خروجي ماهي ها به وسيله تور مسدود مي گردد .

اتصال زانوئي : كاملا شبيه روش ريوالدي تنها به جاي استفاده از لوله انعطاف پذيري از زانو استفاده شده در طرف ديگر نيز شير تعبيه نمي شود .

شكاف ديواره : در اين روش فقط تخليه از سطح صورت مي گيرد و تخليه ممكن است با تخريب ديواره همراه باشد . براي استخرهاي كوچك روش ريوالدي و زانويي مناسب است اما براي استخرهاي بزرگ تر از 5 هكتار خروجي مانك بهتر است .

خروجي غيرثقلي: اين روش با استفاده از الكتروپمپ انجام مي شود كه مستلزم صرف هزينه بيشتر و دقت بالاتر است .

صفحات صافي :

در مسير ورودي به استخر جهت جلوگيري از ورود ماهيان هرز و اشياء متفرقه از انواع صافي ها استفاده مي شود و پس از ورود آب به استخرهاي رسوبگيري با رهاسازي ماهيان شكارچي ( مانند سوف اردك ماهي ، اسبله و … ) به مبارزه بيولوژيک عليه ماهيان هرز مي پردازند . يكي از اين نوع صافي ها صافي هاي شني است به صورت جداره اي حد فاصل استخر رسوب گير و استخر اصلي قرار مي گيرد كه از ورود گل و لاي و ديگر عوامل خارجي جلوگيري مي كند .

علاوه بر صافي شني از توريها نيز در ورودي آب استفاده مي كنند معمولا اندازه توري هاي را 50*75*100 سانتي متر مكعب در نظر مي گيرند حداقل ارتفاع آب از قفس توري بايد نيم متر باشد مسلما چنين صافي هايي نياز به سركشي مداوم دارند .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


انواع استخر از لحاظ نوع ماهي :

الف – استخر لارو ماهي : مساحت آن حدود نیم هكتار مي باشد كه ماهي هاي تازه به تغذيه افتاده را به مدت يك ماه در آن نگهداري و سپس به استخر بچه ماهيان انگشت قد منقل مي كنند ميزان تراكم ماهي در اين نوع استخر 100 قطعه در هر متر خواهد بود .

ب – استخر بچه ماهيان انگشت قد : در اين نوع استخر بچه ماهيان سال اول را نگهداري مي كنند مساحت آن حدود يك هكتار مي باشد عمق اين استخر نسبت به استخر پرواربندي كمتر خواهد بود و تراكم كشت در آن 100 تا 150 هزار بچه ماهي در هر هكتار خواهد بود .

ج – استخر پرواربندي : ماهيان سال دوم زندگي خود را اين نوع استخرمي گذرند مساحت اين نوع استخر بيش از يك هكتار مي باشد عمق مناسب آن حدود 2 متر و به شكل مستطيل مي باشد حداكثر اندازه آن را 4 هكتار در نظر مي گيرند تا از لحاظ مديريت غذادهي و صيد راحت تر باشد .

د – استخر زمستان گذراني :

اين نوع استخر براي محافظت ماهي در مقابل خطر يخ بندان و پرندگان ماهي خوار در فصل زمستان استفاده مي شود كه شرايط آن به شرح زير است :

1.      طول آن 8 برابر عرض می باشد .

2.      در نزديكي محل نگهباني احداث مي شود .

3.      عمق آن حدود 3 متر باشد ( بيشترين عمق در بين استخرها )

4.      كود دهي در اين استخرها صورت نمي گيرد .

5.      تابستان به صورت خشك نگهداري مي شود .

6.      در اطراف آن نخ و حصار جهت جلوگيري از حمله پرندگان احداث مي شود .

7.      در صورت يخ زدگي لايه سطحي آن را شكسته و از استخر خارج مي كنند .

و – استخر رسوب گير ( استخر مادر )

اين نوع استخر در مناطقي كه ورودي به استخر گل آلود يا در مقاطعي از سال خشك است ساخته مي شود تا ضمن تسويه آب به عنوان نگهداري آب نيز عمل نمايد .

معمولا اندازه آن 10% اندازه كل استخر در نظر گرفته مي شود كه عمق آن 3 و ديواره هاي آن ستوني ساخته مي شود و از لحاظ توپوگرافي بالاتر از ساير استخرها قرار مي گيرد .

ه – استخر و نگهداري مولدين :

اين استخر براي نگهداري ماهيان مولد احداث و بين 1000 تا 3000 مترمربع وسعت و 1 الي 2 متر عمق دارد .

پرورش ماهي در استخرهاي ذخيره آب كشاورزي :

1.   استخرهاي بتوني : اين نوع استخر معمولا براي پرورش ماهي قزل آلا و يا كپور معمولي استفاده مي شود و سر ريز آب جهت استفاده در بخش كشاورزي استفاده مي شود نكته مهم آنكه مي بايست حداقل 80 سانتي متر آب درون استخرها حفظ و بقيه صرف فعاليت هاي كشاورزي شود .

2.      استخرهاي خاکي :

اين گونه استخر به دو نوع تقسيم مي شود .

الف – استخرهاي كوچكتر از 5 هكتار : شرايط مديريتي آن مانند استخرهاي كوچك است مشروط بر آن كه مقدار تعويض آب آن كم باشد در غير اين صورت براي پرورش كپور نقره اي زياد مناسب نخواهد بود .

ب – استخرهاي بزرگتر از 5 هكتار : به دليل آن كه عمق اين گونه استخرها بيش از 5 متر است مي توان به صورت پلي كالچر در آن ها محصول خوبي به دست آورد مشروط بر آن كه ماهي سوف يا اردك ماهي براي مقابله با ماهي هاي هرز در آن رها سازي شده باشد درصد رها سازي ماهي به ميزان استفاده از ذخيره آب بستگي دارد ، يعني اگر روزانه 20 درصد خروجي آب و همين مقدار ورودي آب داشته باشيم مي توان 10 تا 20 درصد فيتوفاگ 2 تا 5 درصد بيگ هد 30 درصد كپور معمولي و 50 درصد آمور رها سازي كرد .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


ريخت شناسي ماهي ها

ماهي ها غالبأ بدن دوکي شکل و کشيده دارند که از سه جزء اصلي سر ، تنه و دم تشکيل شده است .

سر: از نوک پوزه تا انتهاي سر پوش آبششي

تنه: از انتهاي سر پوش آبششي تا مخرج

دم: از مخرج تا انتهاي باله دمي

_ انواع باله ها

باله هاي زوج شامل باله هاي سينه اي و شکمي هستند .

باله هاي فرد شامل باله هاي پشتي دمي مخرجي مي باشد .

وظايف هر يک از باله ها به شرح ذيل است :

الف ) حرکت به جلو توسط باله دمي

ب ) حرکت به طرفين و بالا و پايين و توقف توسط باله هاي شکمي و سينه اي

ج ) مقاومت در برابرفشارهاي جريان آب توسط باله هاي پشتي و مخرجي

د ) تغيير شکل اندام تناسلي در بعضي ماهي ها توسط باله مخرجي و شکمي .

ه ) دفاع توسط باله پشتي و دمي

باله های دمی خود به اشکال مختلف ديده مي شود :

1 ـ متجانس مانند کپور ماهيان.

2 ـ نامتجانس مانند کوسه ماهيان.

3 ـ ستون دار مانند مارماهيان.

4ـ ابتدایي مانند مرحله لاروي که هنوز شکل کامل نگرفته اند.

_ انواع شعاع باله

_شعاع سخت : شعاعهاي نوک تيز و فاقد رشته يا بند که سخت مي باشند

_ شعاع نرم : شعاعهاي نرم باله ها که به صورت بند بند يا رشته رشته شاخه دار بوده و قابل انعطاف است .

 پوست

پوست ماهي از دولايه تشکيل شده که فلسها از لايه زيرين بيرون آمده و روي لايه بالايي را مي پوشانند .از لایه بالایی پوست ماهي ماده اي به نام موکوس ترشح ميشود که خاصيت زد باکترياي دارد و در سيستم دفاعي بدن ماهي و حرکت سريع و رو به جلو ماهي تأثير دارد .

 _ فلسها(پولک)

تعداد فلسهاي ماهي در تمام مراحل زندگي ثابت است و همراه بارشد ماهي فلسها نيزبزرگتر مي شوند و دوايري که نشانگر سن ماهي است بر روي آنها تشکيل مي شود ، فلسها به اشکال گرد ،شانه اي، لوزي،صفحه اي ديده مي شود که در کپورماهيان فلس ها گرد مي باشد.

_خط جانبي

درواقع نقش حس ششم ماهي را ايفا مي کند و کليد  شناسايي ماهي ها  مي باشد درزير اين خط سوراخهاي حسي قراردارد که امواج و فشار آب ناشي از حرکات ساير آبزيان و جهت و منبع فشار را تشخيص مي دهد.

انواع دندان

1 ـ دندان فک : مانند ماهي قزل آلا ـ ماهي آزاد ـ اردک ماهي

2 ـ دندان حلقي : مانند کپور معمولي ـ آمور

بينايي

چشم ماهي داراي عدسي مدور است چشمها درجلوي سر با هم زاويه 20 تا 30 درجه را تشکيل مي دهند و اشيايي را که دراين زاويه باشد ديده مي شود و نيز اشياء خارج ازآب را به شرط آنکه در زاويه 97 تا 98 درجه باشد براي ماهي قابل رويت است .معمولأ ماهي ها ازبيناي ضعيفي نسبت به  ديگر مهره دارا ن برخوردارند .

تنفس

تنفس درماهي ها توسط آبشش انجام مي شود ازسرپوش آبششي را برداريم در هر طرف فضاي دهاني چهار آبشش مشاهده مي شود آب ازطريق دهان وارد و پس از بسته شدن دهان با فشار از لابلاي رشته هاي خوني آبششي وخارهای آبششی عبورمي کنند و بخشي ازاکسيژن محلول در آب را جذب مي کنند و با بالارفتن سر پوش آبششي اين آب به خارج پمپ مي شود. در داخل کمانهاي آبششي خارهاي آبششي قرار دارد که مانند صافي عمل مي کند و به مواد غذايي اجازه خروج نمي دهد در ماهيان زي شناورخوار (کپور نقره اي – سرگنده) اين خوارها طوليتر و تعداد آنها بيشتر است .

شنوايي

ماهي ها فاقد گوش بيروني و مياني هستند کپور ماهيان قدرت شنوايي فوق العاده زيادي دارند.

دستگاه توليد مثل ماهيان :

در ماهي سه نوع توليد مثل ديده مي شود:

1- بكرزايي

2- هرمافروديت ( دو جنس در يك ماهي )

3- دو جنسي

اغلب ماهي ها توليد مثل دو جنسي دارند يعني پس از خروج تخم ها از مجراي تخم ماهي ماده اسپرم ماهي نر با آن تركيب شده و عمل لقاح صورت مي گيرد اين عمل در سالن هاي تكثير به صورت مصنوعي انجام شده و بچه ماهي توليد و به بازار عرضه مي شود

 (چگونگي لقاح مصنوعي ماهي به وسيله فيلم در كارگاه سمعي و بصري مركزي نمايش داده خواهد شد) .

دستگاه گوارشي :

دستگاه گوارش ماهي مثل يك لوله گوارشي نسبتا ساده به همراه غدد ترشح كننده آنزيم هاست كه از دهان حلق دندان حلقي مري روده و غدد گوارشي و نهايتا مخرج تشكيل يافته و غدد گوارشي شامل جگر و لوزالمعده مي باشد ماهيان گوشتخوار داري معده نيز مي باشند و روده آنها كوتاه تر است ولي در كپور ماهيان مري مستقيما به روده متصل است به طور مثال در كپور معمولي لوزالمعده ديده نمي شود و بخشي از روده كه تيره تر يا زردتر ديده مي شود لوزالمعده است .

وضعيت دهان در انواع گونه ها در بر حسب نوع تغذيه متفاوت استبه طور مثال:

كپور معمولي دهان پاييني ، كپور نقره اي و سرگنده دهان بالايي و آمور دهان مياني دارد.

حلق پس از دهان قرار دارد كه شكاف هاي آبششي نيز به آن راه دارد مواد مترشحه از حلق عمل بلع غذا را ترسيع     مي كند دندان حلقي روي پنجمين كمان آبششي قرار دارد كه قبل از ورود غذا به روده آنرا له و نرم مي كند .

مري لوله حد واسط حلق و معده است كه در ماهيان بدون معده حلق را به روده وصل مي كنند ( كپور ماهيان ) روده در ماهيان پرورشي عمل هضم غذا را انجام مي دهد پس از هضم توسط جداره هاي روده جذب مي شود                      در ماهيان گياهخوار(آمور) و همه چیزخوار(کپور معمولی) طول روده بلندتر است . عمل هضم در ماهي به درجه حرارت آب و اندازه غذا بستگي دارد . ترشحات غدد گوارشي مدت هضم غذا را تسريع يا كند مي كند براي هضم غذا PH  دستگاه گوارشي بايد به 7 تا 8 برسد كه اين عمل توسط ترشحات غدد گوارشي انجام مي شود .

در ماهيان زي شناور خوار علاوه بر موارد فوق خارهاي آبششي نيز با جمع آوری زی شناوران به نوعي در دستگاه گوارش دخيل هستند .

كيسه شنا :

فرورفتگي است که در ناحيه بالا و جلو روده و زير كليهقرار دارد در كپور ماهيان كيسه شنا عضو تعادلي ماهي است و چون از گاز پر مي باشد باعث تسريع در شناي ماهيان مي شود كيسه شنا علاوه بر تعادل در تنفس،شنوايي و توليد صداي ماهي نقش دارد حركت به بالا و پايين ماهي در اعماق آب به علت انبساط و انقباض در اثر جابجا شدن گاز درون كيسه شنا صورت مي گيرد .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


زي شناوران ( پلانکتون ها )

_ زي شناوران ( پلانکتون ها )                                                               

موجودات زنده ريزي هستند که به دليل نداشتن اندام حرکتي کامل به وسيله جريان آب جابه جا مي شوند .تغذیه ماهی کپور نقره اي به ميزان 100 % و کپور سر گنده به ميزان 70 % و کپور معمولي به ميزان 50 % در نتيجه تغذيه اي از  زي شناوران مي باشد پلانکتونها به دو گروه عمده تقسيم مي شوند:

1 ـ زي شناوران گياهي ( فيتو پلانکتونها Phyto plankton )

مهمترين موجودات زنده در استخرهاي پرورش ماهي مي باشد اندازه آنها بين 5 تا 100 ميکرون مي باشد و با تمام سطح بدن خود نور آفتاب ر ا جذب و فتو سنتز انجام مي دهند درون آب به صورت دسته جمعي تشکيل خوشه ويا رشته داده و زندگي مي کنند . بيشتر زي شناوران گياهي مورد تغذيه کپور نقره اي قرار مي گيرد .

مهمترین زی شناوران گیاهی در استخر های پرورش ماهی شامل:

1.      کلامیدو موناس ها (باعث رنگین شدن آب می شوند)

2.      پرگنه گونیوم

3.      پرگنه اوردینا (مخصوص آب شیرین)

4.      پریدینیوم

5.      سراتیوم

6.      اوگلنا(در آبها کثیف و نیز آبهای شیرین وجود دارد)

مختصري در مورد زي شناوران گياهي (به عنوان توليد کنندگان اوليه استخرها)

زي شناوران گياهي با کود دهي افزايش مي يابند که تأثيرات زير را به همراه دارند:

1 ـ با انجام فتوسنتز توليد کننده اکسيژن هستند .

2 ـ به طور مستقيم موردتغذيه فيتوفاگ(کپور نقره ای) قرار مي گيرد .

3 ـ زئو پلانکتونها ( زي شناوران جانوري ) از آنها تغذيه مي کنند .

اما اگر توليد آنها تحت کنترل نباشد ممکن است شکوفا شده و مشکلاتي ايجاد نمايند .

شکوفايي فيتوپلانکتونها

يعني توليد بيش از حد زی شناوران گیاهی در استخر که منجر به مشکلات زير مي شود :

1 ـ اشباع شدن اکسيژن : با فعالیت زی شناوران گیاهی در روز تولید اکسیژن به شدت بالا رفته که موجب ايجاد استرس مي شود اگر فيتوفاگ در اکسيژن اشباع قرار گيرد دچار عارضه  بيرون زدگي چشم مي شود .

2 ـ لايه بندي اکسيژن : در صورت اشباع شدن اکسيژن با پايين رفتن از سطح آب تا عمق يک متري ، ميزان اکسيژن به صفر مي رسد و ماهي مجبور به آمدن در سطح مي شود که منجر به ايجاد استرس مي شود .

3 ـ لایه بندي دما : با اشباع شدن اکسيژن و کم شدن شفافيت آب نور خورشيد از اين لايه نمي گذرد و لايهاي پايين به دليل عدم تابش نور خورشيد حرارت خود را از دست داده و سرد مي شود که موجب ايجاد استرس مي گردد .

4 ـ کاهش اکسيژن : شکوفايي زي شناوران گياهي موجب کاهش اکسيژن در شب خواهد شد زيرا صرف تنفس         زي شناوران، ماهيها و تجزيه زي شناوران گياهي مرده و نیز تجزيه سم هاي توليد شده مي شود

راههاي مقابله با شکوفايي پلانکتونها

1 ـ تخليه آب استخر از سطح تا عمق 20 سانتي متر.

2 ـ تأمين کسري آب استخر.

3 ـ با هوادهي لايه بندي اکسيژن و دما اصلاح گردد.

4 ـ تا عادي شدن شرايط از کودهي و غذادهي خودداري شود.

5 ـ دليل شکوفايي مشخص و اصلاح شود.

علائم وجود فيتوپلانکتونها مضر

v    کاهش شفافيت آب بدون کودهي در زماني که رنگ آب به سبز متمایل به آبي تغيير کرد.

v     تلفات فيتوفاگ و بيگ هد در هنگام ظهر.

v    بوي تعفن ماهي در زماني که تازه مرده باشد .

v     رنگ قرمز آب و کف سطحي ( کف نشان دهند ه مردن زي شناوران گياهي است ).

براي مقابله با زي شناوران گياهي مضر در صورتي که PH کمتر از 8 باشد مي توان با افزودن آهک اين مشکل را حل نمود . معمولأ زمان ظهور فيتو پلانکتوهاي مضر اواخر بهار(با گرم شدن هوا) و اواخر شهريور (با خنک شدن هوا)        مي باشد .

2 ـ زي شناوران جانوري ( زئو پلانکتونها Zoo plankton )

موجودات ريزداخل استخر که از باکتري ها ، زي شناوران گياهي و بقاياي مواد آلي گياهي و جانوري تغذيه مي کنند که به سه دسته عمده تقسيم مي شوند .

الف ) روتيفرها ( آبگردانها ) : مهمترين غذاي لارو ماهيها مي باشد و به همراه انواع پروتوزوآها (مانند پارامسی ها) جزء زی شناوران بسیار مطلوب محسوب می شوند .

ب) دافني ها ( خاکشي ها ) : مورد تغذيه ديگر زي شناوران جانوري کپور معمولي و سرگنده قرار مي گیرد. این دسته جزء زی شناورانی که نه خوب هستند و نه بد رده بندی شده اند.

ج ) سیکلوپس ها (پاروپايان ) : به دليل پوسته سخت و ناقل بودن انگل ها به عنوان دشمن لارو ماهيها محسوب     مي شوند و در واقع جزء زی شناوران بسیار بد و نا مطلوب می باشند.

زي شناوران جانوري به دليل تغذيه از زي شناوران گياهي به نوعي رقيب فيتوفاگ(کپور نقره ای) هستند که براي جلوگيري از بروز اشکال تعدادی کپور سر گنده به استخر اضافه مي کنند .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


شرايط زيستي ماهيان گرمابي

شرايط زيستي ماهيان گرمابي

به دليل اينکه آب محل زيست ماهي مي باشد اهميت خاصي در بقاء آن دارد لذا  براي بررسي شرايط زيست محيطي ماهيان آن را به دو گروه تقسيم و مورد بررسي قرار خواهيم داد :

الف ) خصوصيات شيميايي آب : اکسيژن محلول،میزان دي اکسيد کربن ، میزان شوري آب ، ميزان کلر، اسيديته (PH ) ، گاز سولفيد هیدروژن (H2S )، گاز آمونياک (NH4) و گاز متان (CH4) می باشد.

A ) اکسيژن

از آنجا که ماهي براي تنفس از اکسيژن محلول در آب استفاده مي نمايد مي بايست همواره مورد بررسي قرار گيرد ، منابع توليد اکسيژن در استخر به دو دسته اند :

1 ـ عوامل بيو لوژيک (زيستي ): شامل گياهان پست ( جلبک ها ) و گياهان آلي غوطه ور

2 ـ انتشار (مکانيکي ): شامل انتشار طبيعي (وزش باد ـ حرکت پرندگان مانند اردکها ) و انتشار مصنوعي که توسط دستگاههاي هواده هيدوليکي ( پخش آب در هوا ) و پنوماتيکي ( پخش هوا در آب ) انجام می شود.

 توليد کنندگان عمده اکسيژن زي شناوران گياهي هستند که درطول روز توليد کننده ( به وسیله عمل فتو سنتز ) و در شب مصرف کننده اکسيژن خواهند بود. در هواي ابري توليد اکسيژن توسط زي شناوران متوقف و منحصرأ توسط پديده انتشار ، اکسيژن به آب وارد مي شود .

گياهان آلي به دليل رقابت بر سر مواد غذايي با زي شناوران به عنوان انگل محسوب شده و با وجود توليد اکسيژن بايد با آنها مبارزه شود .

                        ميزان اکسيژن مورد نياز ماهيان گرمابي (بر حسب ميلي گرم در ليتر )

حد / نوع

فيتو فاگ

بيگ هد

آمور

کپور معمولي

حد بحراني

8

4

4

3

نياز زنده ماندن

2

2

2

2

حد مطلوب

5/5

5

5

4

تأثير کمبود اکسيژن 

1 ـ تشديد بيماري ها و درنهایت مرگ ماهي.

2ـ تجزيه بي هوازي باعث توليد مواد سمي در استخر خواهد شد.

3 ـ غذاگيري ماهي کاهش يافته و در نتیجه خوب رشد نمي کند .

اندازه گيري اکسيژن با دستگاه اکسيژن متر انجام مي شود .

  بهترين زمان اندازه گيري اکسیژن صبح زود قبل از طلوع آفتاب است زيرا در اين زمان ميزان اکسيژن در حداقل خود خواهد بود. در ساعت 1 تا 3 عصر نيزبه دليل حداکثر بودن ميزان اکسيژن زمان مناسبي برای اندازه گیری می باشد که دراین ساعات می بايست حداقل 15 ميلي گرم در ليتر اکسيژن محلول درآب وجود داشته باشد در غير اين صورت در شب با کمبود اکسيژن آب استخر مواجه خواهيم بود . در حالت کلي هر چه از لايه سطحي آب به لايه هاي پايين تر برويم ميزان اکسيژن محلول کاهش خواهد يافت . مصرف کنند گان اکسيژن در استخرها عبارتند از:

1 ـ باکتري ها 50 %                  2 ـ تنفس ماهي ها 10 % تا 15 %       3 ـ کود و لجن 8 %

4 ـ زي شناوران جانوري 5/4 %     5 ـ لارو حشرات 2 %                      6 ـ فضولات ماهي ها 30%

که به تناسب وجود يا عدم وجود هر کدام در ميزان مصرف دیگری مؤثر خواهد بود .      

                          ميزان اکسيژن محلول در دماهاي مختلف

درجه حرارت آب

اکسيژن محلول

درجه حرارت آب

اکسيژن محلول

14

28/10

23

58/8

15

60/10

24

24/8

16

85/9

25

26/8

17

65/9

26

11/8

18

45/9

27

95/8

19

26/9

28

81/7

20

09/9

29

67/7

21

9/8

30-35

69/6

تأثير عوامل ديگر در ميزان اکسيژن

_ درفشار جوی کمتر (ارتفاعا ت) اکسيژن محلول آب کمتر خواهد بود.

_ اختلاف فشار ( مانند وزش طوفان ) باعث کاهش اکسيژن خواهد شد.

_ هر چه دماي آب بالاتر باشد حلاليت اکسيژن کاهش مي يابد .

_ شور ي ( غلظت املاح ) هر چه شوري بيشتر باشد اکسيژن کمتر خواهد بود.

_ منبع تأمين آب به طور مثال آب چاه،چشمه وقنات ميزان اکسيژن کمتري نسبت به آب رودخانه دارد.

_ شرجي بودن هوا باعث کاهش اکسيژن محلول در آب خواهد شد.

B) اسيديته آب (PH) : خاصيت اسيدي يا قليايي آب را اسیدیته مي گويند که با اعداد بين 0 تا 14 نشان مي دهند اعداد بين 0 تا 7 نشان دهنده محيط اسيد ي عدد 7 نشان دهنده حالت خنثي  بودن و اعداد بين 7 تا 14 نشان دهنده قليايي بودن است. PHمناسب براي پرورش ماهيان گرمابي حالت خنثي  تا کمي قليايي ( بين 7 تا 5/8 ) مي باشند که در صورت عدم مطابقت با آن بايد اقدام به اصلاح آب نمود . دامنه کشنده PH  بيش از 11 و کمتر از4 است . در روز به دليل کاهش CO 2 مقدار PH افزايش مي يابد و در هنگام صبح به دليل افزايش CO2( توليد اسيد) ميزان PH کاهش خواهد یافت که مرگ و مير ماهي ها علاوه بر کمبود اکسيژن به دليل کاهش PH نيزمي باشد .

آهکی که در زمان آماده سازي استخراستفاده می شود در زمان فتوسنتز بالا و کاهشCO2 محیط استخرشکسته شده و ميزان PH را متعادل می نماید .

اندازه گيري PH به وسيله دستگاههاي ديجيتال ( روش الکترومتريک ) و کاغذ رنگ سنجي ( روش کالرمتريک ) انجام مي شود هرگاه نياز به اندازه گيري بسيار دقيق PH  باشد از روش الکترمتريک استفاده مي شود ( چگونگي اندازه گيري PH   درکارگاه به صورت عملي انجام خواهد شد) .

کودهاي شيميايي مورد استفاده در پرورش ماهي داراي اسيديته هاي مختلف است لذا می بایست در زمان استفاده از آنها این مورد مد نظر قرار گیرد. براي کاهش PH  از گچ يا سولفات آمونيم و يا نيترات آمونيم و نيز تعويض آب استخر استفاده مي شود و نیز براي بالا بردن PH  به آب آهک اضافه مي کنند . جهت تعين مقدار گچ،آهک و . . . 10 ليتر آب را به وسيله افزودن مواد مذکور به PH مورد نظر رسانده و با تعيین وزن مواد افزوده شده و تناسب با حجم آب استخر میزان ماده مورد نياز برای تنظیم اسیدیته آب را محاسبه می کنند .

C ) شوري : در واقع ميزان املاح محلول در آب مي باشد که با عنوان EC ( هدايت الکتريکي ) بيان مي شود واحد EC را معمولأ ميکروموس برسانتي متر مکعب بيان مي کند .

EC حدود 2000 میکرو موس بر سانتی متر مکعب براي پرورش کپور ماهيان مناسب است .

میزان شوري در حد 1 تا 2 گرم در ليتر براي پرورش ماهي ايده ال خواهد بود.

براي تخمين ميزان املاح موجود در آب (شوري آب ) ميزان EC را در عدد 725/0 ضرب مي کنند .

D ) کلر : میزان کلر موجود در آب نباید بیش از یک میلی گرم در لیتر باشد.  

E ) گاز سولفيد هيدروژن ( S H2  ): در اثر تخمير بي هوازي مواد آلي گوگرد دار توليد شده و بوي تخم مرغ گنديده ايجاد مي کند . اين گاز به ندرت در سطح آب يافت مي شود .

اين گاز براي ماهي ها به ويژه بچه ماهيان بسيار سمي و خطرناک است و غلظت آن مي بايست همواره در استخر ها کمتر از 1/ . ميکروگرم در ليتر باشد حداکثر حد مجاز آن 2 ميکرو گرم در ليتر است بهترين روش کنترل آن هوا دهي می باشد تا با تبديل آن به سولفات غير سمي خطر آن بر طرف شود . PH اسيدي در افزايش خطر مسموميت با  سولفيد هيدروژن مؤثر است .از ديگر روشهاي کاهش سولفيد هيدروژن گاززدايي است به اين صورت که به وسيله طناب کشي يا سنگ کشي کف استخر  گاز زدايي شود اما اين کار بايستي مرحله به مرحله و در قسمتهاي تعيين شده از استخر به صورت جداگانه و طي چند روز انجام شود زيرا با آزاد شدن گازها به طور همزمان در طي يک روز احتمال بروز مسموميت و خفگي در اثر کمبود اکسيژن وجود خواهد داشت . از دیگر دلايل ايجاد گاز سولفيد هيدروژن و گازمتان افزودن زياد ازحد کودهاي دامي جامد مي باشد . 

F ) گاز آمونياک ( NH4 ) تنظيم ميزان گاز آمونياک با کنترل تراکم ماهي درون استخر امکان پذير است . منابع توليد آمونياک عبارتند از تجزيه بي هوازي مواد آلي ازت دار کف استخر، فاضلابهاي شهري و صنعتي و دفع توسط ماهيان      ( 4/63 درصد آبششي و 6/36 درصد از طريق مدفوع ماهی ) مي باشد . در صورت کاهش PH احتمال دفع آمونياک سمي از بدن ماهي بيشتر خواهد شد . پودر سنگ زئوليت به ميزان 50 کيلوگرم درماه مي تواند آمونياک را از آب استخر جذب نموده  و ته نشين نمايد و در هنگام خشک کردن و لجن تراشي استخر آنرا  به همراه ديگر مواد از آب خارج نمود.

G )گاز متان : با بوي مرداب قابل شناسايي است که  در اثر تجزيه مواد آلي به صورت بي هوازي ايجاد مي شود براي مقابله با آن اقدام به طناب کشي مي نمايند .

ب) خصوصيات فيزيکي آب شامل دماي آب، شفافيت آب،رنگ آب

  A ) دما: ماهی ها جزء موجودات خونسرد می باشند به این معنی که برای متعادل ساختن دمای بدن خود با محیط اطراف نیازی به صرف انرژی ندارند.خونسرد بودن ماهي دليلي بر بي تأثير بودن دما برفعاليتهاي ماهي نيست در واقع دما يکي از مؤثرترين عوامل مؤثر در رشد ماهي مي باشد بر اساس قانون وانت هوف ( Q10 ) با افزايش هرده درجه دما فعاليتهاي ماهي دو برابرخواهد شد اما اين تغيرات محدوده خاصي دارد به این صورت  که کاهش دما کمتر از 8 درجه و بيشتر از 34 درجه فعاليتهاي ماهي را کند و يا حتي متوقف مي کند . دماي مناسب براي رشد کپور ماهيان 24 تا 28 درجه سانتی گراد مي باشد . دماي کمتر از 13 درجه موجب افزايش احتمال آلودگي ماهي ها به بيماري خواهد شد . دماي بالاتر از 34 درجه احتمال کمبود اکسيژن و خفگي ماهي ها را به همراه خواهد داشت . دماي بين 22 تا 27 درجه بهترين دما براي کود دهي استخرهاي پرورش ماهي مي باشد . در دماي کمتر از 4 درجه سانتي گراد ماهيان گرمابي عملأ به خواب رفته و کليه فعاليتهاي آنها متوقف خواهد شد .

هرچه طول دوره گرما بيشتر باشد مي توان انتظار توليد ماهي بيشتری را داشت .

B )شفافيت آب : شفافيت يا کدورت آب استخر بستگي به وجود يا عدم وجود موجودات ريز درون آب داردکه با توجه به رنگ آب مي توان به نوع آنها پي برد . جهت اندازه گيري ميزان شفافيت آب از وسيله اي به نام سشي ديسک استفاده مي شود که از يک ميله مدرج و يک صفحه مدور تشکيل شده است .( توضيح چگونگي استفاده از سشي ديسک در محل استخر پرورش ماهی مرکز ارائه خواهد شد .)

بهترين زمان تعيین شفافيت آب زماني است که نور کامل و بر روی آب استخر سایه وجود نداشته باشد.

C )رنگ آب : رنگ آب نشانگر نوع موجودات زنده يا غير زنده درآب است . تعیین نوع رنگ مناسب استخر پرورش ماهي امري کاملأ تجربي است اما به عقيده اکثر پرورش دهنده گان رنگ سبز متمايل به زرد بهترين رنگ آب استخرها       مي باشد .

رنگ آب

سبز متمايل به آبي

قهوه اي روشن

خاکستري

سياه

قرمز

نوع موجودات

فيتوپلانکتون سمي

زيادي ذرات رس

زيادي ماسه

زي شناوران جانوري

زي شناوران جانوري

 يا

زي شناوران سمي

در آب استخرها به عنوان محيط زيست ماهيها موجودات زنده اي وجود دارد که در زندگي آنها تأثير گذار هستند در زير به طور خلاصه به اين موجودات مي پردازيم


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


اصول بهداشت ماهيان گرمابي :

استرس چيست ؟ استرس عبارت است از تمامي واكنش هايي كه ماهي در مقابل تغييرات فيزيكي و شيميائي محيط خود انجام مي دهد كه در صورت مستمر و عميق بودن استرس قادر به ايجاد تعادل با محيط نخواهد بود .

بيماري چيست ؟ بيماري عبارت است از هر گونه تغيير بوجود آمده در فعاليت بدن ماهي ويا يكي از اندامهاي آن كه اعمال طبيعي آن را با مشكل مواجه سازد .

زماني ماهي دچار بيماري مي شود كه دروازه دفاعي آن توسط عامل استرس زا باز شده و توان دفاعي ماهي در برابر عوامل بيماري زا در هم شكسته شود تا باكتريها و قارچها و … ويروس ها نفوذ كرده و سبب بروز بيماري شوند .

اثرات استرس به عنوان زمينه ساز بيماري :

الف – عوامل مديريتي در استخر و نقش آن در ايجاد استرس:

·        كيفيت پايين غذا

·        كوددهي خارج از استاندارد

·        تراكم بيش از حد

·        تكرار صيد بي مورد و دستكاري ماهي ها

·        روشهاي غلط درماني و تاكيد بر مصرف صحيح غذاي دستي

مثال : تراكم بيش از حد   كمبود اكسيژن             افزايش مواد دفعي         ا يجاد بيماري

تكرار صيد      صدمه ديدن فلس ها      عكس العمل ماهي        كاهش موكوس         استرس         بيماري 

ب – عوامل بيولوژيك ( زيست شناسي ) ايجاد كننده استرس در ماهي :

عدم خشك كردن و آماده سازي استخر طي چند سال و افزايش لجن و بار آلودگي آلي بسيار زياد محل مناسبي براي رشد و تكثير انواع ميكروبها و ميكرو ارگانيسمها ( تك سلولي ها ) و انگل ها و قارچهاي مختلف( علاوه بر گازهاي مضر )مي باشند كه از جمله عوامل بيماري زا هستند .

همچنين ورود ماهيان هرز چون خارج از ديد و آمار است از غذا و فضاي داخل استخر مصرف كرده و باعث كمبود غذا و اكسيژن و ايجاد استرس مي شوند .

ج – عوامل فيزيكي و شيميايي در ايجاد استرس :

استفاده مرتب از كودهاي شيميايي و حيواني با توجه به تغييرات دمايي باعث تغييرات فيزيكو شيميايي آب شده و استرسهاي خاصي به ماهي وارد مي كند .

بيماريهاي قارچي :

ساپر ولگينا ( سفيدك ) : اين بيماري بطور همه گير در اكثر استخرهاي پرورش ماهي وجود دارد ماهي هاي زخمي و بيمار و مرده محل مناسبي براي رشد اين قارچ بشمار مي روند .

علائم : ايجاد لكه هاي خاكستري مايل به سفيد بر روي بدن ماهي كه در زير آب بصورت پنبه اي يا رشته هايي ديده مي شوند و گاهي كناره زخمها خاكستري تيره مي شود زيرا مقداري لجن و محتويات داخل استخر در محل زخم جايگزين مي شود.

مكان اين قارچ مي توان روي آبشش ها ، باله ها و روي پوست باشد و در بچه ماهي ها بدليل نازكي پوست و ضعيف بودن آنان مي تواند منجر به عفونت هاي داخلي هم بشود . در آبهاي شور و لب شور اين بيماري كمتر مشاهده مي شود ريزش فلس محيط مناسبي براي اين بيماري ايجاد مي كند .

 

عوامل مستعد كننده اين بيماري :

·        مواد آلي (‌زنده ) در حال تجزيه شذن در كف  و ديواره استخرها بهترين محيط براي رشد اين قارچ هستند .

·        تغييرات ناگهاني درجه حرارت

·        دستكاري و ضربه به ماهي كه منجر به صدمه ديدن فلس و لايه موكوس روي پوست مي شود

·        زخمهاي روي بدن ماهي

·        پيشگيري :

·        تغذيه صحيح

·        جلوگيري از تراكم بيش از حد ماهي ها

·        مناسب نگهداشتن شرايط فيزيكو شيميايي آب

·        جلوگيري از تجمع بيش از حد پس مانده غذا

·        جلوگيري از هرگونه رفتار خشونت آميز در هنگام صيد و بيومتري و حمل و نقل و جابجائي

درمان :

توسط مالاشيت گرين به روشهاي زير :

روش غوطه وري : 67 گرم از مالاشيت گرين در يك متر مكعب آب به مدت حدود 30 ثانيه كه ماهي ها را در اين محلول با توري يا سبد و ساچوك نگه داشته بلافاصله خارج گردند .

 روش حمام كوتاه مدت 1 تا 3 گرم از مالاشيت گرين در 1 متر مكعب آب به مدت يك ساعت

 روش حمام دراز مدت 01% گرم از مالاشيت گرين به ازاي هر متر مكعب آب در كل استخر

هر هكتار به عمق 1 متر يك كيلو گرم   1000=1%*000/10

پوسيدگي آبشش قارچي ( برانشيو مايكوزيس ) :

پوسيدگي آبششي در ماهي آمور خيلي شايع است عامل اولش سوء تغذيه است و بعد باكتري و قارچ است كه روي آبشش نشسته و شروع به پوسيدن آبشش مي كند . پوسيدگي آبشش تغذيه اي كه در ماهي قزل آلا زياد ديده مي شود كمبود اسيد آمينه تريپتوفان در غذا است .

علائم : ابتدا آبشش ها كم رنگ مي شود بعد موكوس آبشش زياد مي گردد بعد به تدريج برونش ها به رنگ زرد مايل به قهوه اي در مي آيد سپس بخش هايي از شعاع ها قرمز پررنگ مي شود آنگاه به تدريج شعاع هاي آبشش به هم چسبيده و ايجاد انسداد مي نمايد كه مشكل تنفسي براي ماهي بوجود آمده باعث مرگ آن مي شود همزمان باله ها هم شروع به پوسيدگي مي كنند بيشتردر استخرهايي ك آمور از غذاي كپور تغذيه مي كند مشاهده مي شود . سوء تغذيه علاوه بر موارد فوق عفونت روده و تورم سرخين پوست هم ايجاد مي كند  .

عوامل مستعد كننده :

·        تراكم زياد در واحد سطح

·        وجود شكوفائي هاي مكرر در استخر

·        استفاده بيش از حد كودهاي حيواني بصورت جامد در استخر ( بخصوص كود مرغي )

   كمبود آب در استخر كه باعث افزايش دما و P H آب و تبديل يون آمونيم به آمونياك مي شود . درمان يا فرمالين 15 گرم در متر مكعب استفاده مي شود يا مالاشيت گرين 01/ گرم درمتر مكعب آب استخر .

بيماري هاي باكتريايي :

بيماري هاي گوارشي : بايد در آزمايشگاه تشخيص داده شود و درمانش در پرورش گرمابي مشكل است .

 بيماري هاي ويروس : اگزوفتالمي ( بيرون زدگي چشمها يك طرفه يا دو طرفه) و يا تيرگي پوست از نشانه هاي بيماري ويروسي است .

 عفونت روده : اگر آمور از غذاي خشك ( غذاي كپور ) تغذيه كند غذاي خشك در روده آمور به سادگي هضم نمي شود و بدليل ماندگي ، توسط باكتريها ايجاد گازهايي كرده و منجر به نفخ شده و باعث آويزان شدن ماهي به دم مي شود يعني تعادل ماهي به هم ريخته و ماهي نمي تواند خود را بصورت افقي كنترل كند كه اين در بچه ماهي آمور بيشتر مشاهده مي شود اما در ماهي هاي بالغ ايجاد عفونت در روده نموده و ماهي دچار نوعي اسهال خوني مي شود و معمولا پس از 3 ماه تغذيه خشك ماهي آمور تلف خواهد شد .

 بيماري لرنه آ : اين انگل قلاب دار است و قلاب خود را داخل پوست ماهي فرو مي كند بيشتر در قسمتهايي كه پوست ضعيفي دارد مي نشيند مانند قاعده باله ها، كنار مخرج ، جاهايي كه فلس ندارد يا ريزش كرده و …

وقتي انگل از ماهي جدا گردد آن محل مستعد براي قارچها است . از طريق آبهاي آلوده ديگر استخرها مي تواند وارد استخر گردد حداقل بفاصله 10 كيلومتري نبايد آب استخر آلوده وارد كانال آب استخر ديگر شود درمان آن 3 مرحله است كه هر 7 الي 10 روز تا 3 مرحله بايد تكرار گردد داروي آن سم تري كلروفن دز 5% تا 1 گرم در متر مكعب با توجه به درصد خلوص سم است .

بيماري ديپوستوموم ( كودي انگلي )‌:

اين انگل در چرخه زندگي خود علاوه بر ماهي به حلزون و ميزبان اصلي يعني پرندگان احتياج دارد يعني پرندگان ماهيخوار با خوردن يك ماهي آلوده انگل را در خود پرورش داده و تخم انگل را توسط مدفوع خود وارد آب استخر مي كند و در آنجا وارد حلزون ليمنه آ ميشود كه با مصرف حلزون توسط كپور انگل وارد بدن كپور مي شود و انگلها با تجمع در چشم ماهي باعث كاهش ديد ماهي و حتي كوري مي شود و چون اين ماهي نمي تواند غذاي خود را ببيند ضعيف شده و در خطر خوردن توسط پرندگان قرار دارد . اين ماهي ها چون كاهش ديد دارند و همه جا را تيره مي بينند نمي توانند رنگ بدن خود را با محيط تطبيق دهند و لذا بدنشان تيره رنگ است يا بسيار روشن تر از ديگر ماهي ها هستند . بهترين روش مقابله دور كردن پرندگان از استخر است كه ميزبان نهايي انگل است .

داكتيلو ويروس : انگل كوچكي حدود 1 ميليمتر است كه قلاب دار است و روي آبشش ماهي بخصوص آمور نشسته و از خون ماهي تغذيه كرده و باعث رنگ پريدگي نوك رشته هاي آبششي و در نهايت ايجاد مشكل تنفسي و مرگ ماهي  مي شود . 

براي درمان از تريكلروفن 05/. گرم در متر مكعب استفاده ميشود ولي چنانچه حدود 6 روز در استخر بدون ماهي بگذارند بدليل عدم وجود ميزبان تلف خواهند شد .

زيروداكنيلوس : انگل كوچكي است قلابدار كه روي پوست ماهي نشسته و با استفاده از قلاب خود را به پوست ماهي محكم كرده و تغذيه مي كند اگر زياد شود ممكن است كه به آبشش ها هم سرايت نمايد .

درمانش حدود يك هفته خالي نگه داشتن آب استخر بدون ماهي است كه بدليل عدم وجود ميزبان تلف مي شود اما با سم تريكلروفن به مقدار 25/ گرم در متر مكعب نيز مي توان استفاده كرد .

تاثير تغييرات محيطي در ماهي :

اگر PH آب مدام بالا باشد : خوردگي باله ها وجود دارد – رنگ آبشش به طرف قهوه اي مي رود – نقاط سفيد و خاكستري روي سر ماهي ايجاد مي شود – موكوس زيادي روي پوست يا آبشش ها ايجاد مي شود .

 اگر PH لحظه اي ولي شديد بالا رفته باشد و يا مدت زيادي در حالتPH بالا قرار گرفته باشد خونريزي هاي زير جلدي نقطه اي ديده ميشود كه عدم تعادل در شنا هم ايجاد مي كند .

 اگر PH آب مدام پايين باشد . تنفس ماهي در سطح آب- شناي غيرطبيعي موكوس زياد – نقاط زيرجلدي و…

عوامل محيطي دخيل در تلفات ماهي :

كمبود اكسيژن محلول : كمبود اكسيژن محلول در آب باعث مي شود تا ماهيها بصورت گله اي در نزديكيهاي صبح به سطح آب بيايند و ماهيهاي درشت تر زودتر تلف مي شوند . و با شروع تابش خورشيد از ميزان تلفات كاسته مي شود و سرپوش آبششي ماهي تقريبا باز و دهان ماهي بصورت نيمه باز مي ماند و ماهي تغيير رنگ و بوي نامطبوع بخود        نمي گيرد .

هنگامي كه ماهيها تلف مي شوند فيتوپلانكتونها هم تلف مي شوند ولي اكثريت زئوپلانكتونها زنده مي مانند .

افزايش اكسيژن بيش از 250 تا 300 درصد اشباع :

ميزان تنفس را بالا مي برد .

 اگزوفتالمي ( بيرون زدگي چشم ) در ماهي ايجاد مي شود .

 حباب گازي در ماهي ايجاد مي شود يعني اكسيژن از جاهايي مانند چشم وارد بدن ماهي مي شود .

 پرش ماهي به بيرون آب

 ماندن ماهي در سطح آب

 اگر ماهي در مدت زيادي در شرايط اكسيژن اشباع 250 تا 300 درصد باشد انتهاي آبشش رنگ پريده مي شود .

مالاشيت گرين : نوعي رنگ است به رنگ سبز كه در آزمايشگاه استفاده مي شود و اصل آن كريستال ( بلور مانند ) است يعني پودر كريستالي سبز رنگ است كه بايد عاري از مواد ديگر مثل روي باشد . اين دارو علاوه بر بيماريهاي قارچي ساپرولگينا براي انگلهاي قارچي و بيماري خطرناك لكه سفيد معروف به ايك هم استفاده مي شود .

اين دارو سرطان زا بوده و لذا استفاده از ماسك ضروري است

همچنين اين دارو به آساني ازروي دست يا لباس پاك نمي شود لذا دستكش و لباس كار استفاده شود . حمام كوتاه مدت آن براي ماهي هاي بزرگ 1 گرم درمتر و بچه ماهي ها 2 گرم در متر مكعب استفاده شود .

فرمالين ( محلول 40% پارا فرمالدئيد ) :

اين دارو اكثرا داراي رسوب سفيد رنگ است كه همان پارا فرمالدئيد است كه هنگام استفاده نبايد به هم زده شود زيرا اين رسوب براي ماهي ها سمي است و مرگ ماهي حتمي است . اين دارو كاهنده شديد اكسيژن است و هنگام استفاده حتما بايد هوادهي كرد .

به هيچ وجه نبايد از آن بو كرده و بدون ماسك از باز كردن درب ظرف فرمالين خودداري گردد زيرا شديدا سمي و براي ريه خطرناك است و حالت فرار دارد .

 براي انگل هاي پوستي و آبششي فوق العاده مفيد است و اگر زماني مالاشيت گرين نتوانست بيماريهاي پوستي را درمان كند از تركيب مالاشيت گرين و فرمالين استفاده شود . به مقدار 68/3 گرم مالاشيت گرين در 1 ليتر فرمالين مخلوط شود و اين داروي مخلوط به مقدار 25 گرم در متر مكعب آب به مدت يك ساعت حمام كوتاه مدت استفاده گردد .

درمان با فرمالين :

حمام كوتاه مدت :

دماي آب زير 10درجه 250 گرم در متر مكعب بمدت يك ساعت

 دماي آب 10 تا 15 درجه 200 گرم در متر مكعب بمدت يك ساعت

دماي آب 15 درجه به بالا 166 گرم در متر مكعب بمدت يك ساعت

در دماي بالاتر از 15 درجه احتمال مرگ ماهيان بيمار وجود دارد .

حمام دائمي :

در استخر به ازاي هر متر مكعب آب 15 تا 25 گرم به تناسب حجم آب استخر به عنوان حمام دائمي .

اگر در ظرفي پرمنگنات ريخته و بعد مقداري فرمالين روي آن بريزند بخاري توليد مي شود كه تمام باكتريها و موجودات زنده در آن مكان در بسته را از بين مي برد . اگر روي فرمالين پرمنگنات بريزند منفجر خواهد شد .

تري كلروفن :

اين دارو براي مبارزه با لرنه آ و سخت پوستان ديگر وهمچنين منوژن ها و انگل هاي ديگر استفاده مي شود دز استفاده اين سم بستگي به درصد خلوص آن دارد و معمولا فقط در استخر استفاده مي شود تا انگل هاي موجود در استخر را از بين ببرد.

با درصد خلوص 100% نيم گرم در متر مكعب به تناسب حجم آب استخر براي حمام دراز مدت

با درصد خلوص 50% يك گرم در متر مكعب به تناسب حجم آب استخر براي حمام دراز مدت

اين سم در استخرهاي لاروي قبل از واردكردن لارو بايد 24 ساعت زودتر به استخر زده شود .

پرمنگنات پتاسيم :

اين سم براي كشتن باكتريهاي آب و انگلها خصوصا لرنه آ استفاده مي شود . حمام كوتاه مدت آن5 تا 10 گرم در متر مكعب آب مي باشد .

اگر بخواهيم از پرمنگنات براي ضد عفوني كردن ادوات صيد يا ديگر وسايل مربوط به استخر استفاده شود بايد 1 تا 2 گرم از آن را در 100 ليتر آب حل كرده و ادوات را چند ساعت در آن قرار داد سپس بايد ادوات آبكشي گردد بعد استفاده شود.

LD 50 پرمنگنات پتاسيم براي ماهي هاي كپور 15 گرم در متر مكعب است يعني اگر اين سم 15 گرم در متر مكعب آب وجود داشته باشد 50% ماهيها تلف مي شوند اين در حالي است كه ميزان استفاده اين سم براي كشتن انگلهاي خارجي ماهي ها تقريبا نزديك LD 50 ماهي هاست لذا خطر استفاده از پرمنگنات شديد است .

MS 222 : نوعي داروي بيهوشي است كه كاربرد آن بيشتر براي ماهي هاي مولد است كه ممكن است در مواقع جابجايي يا درمان آن استفاده شود .

انواع ضدعفوني : غوطه ور ساختن : ماهي بايد تحت كنترل در ساچوك باشد تا بتوان پس از مدت كوتاهي كه در محلول قرار داديم بلافاصله از آن خارج گردد .

 شستشو : بيشتر براي قزل آلا بكار مي رود و دارو را اضافه كرده وقتي همه جا را گرفت پس از زمان لازم آب را تعويض مي كنند .

 حمام دراز مدت : در اين روش دارو را به مقدار لازم در استخر وارد مي نمايند تا طي مدت طولاني تري تاثير خود را بر عوامل بيمار مانند قارچ و انگل و … بنمايند. در درمان ماهي روش هاي خوراندن – تزريق كردن و موضعي ( پماد ماليدن ) هم استفاده مي گردد كه بيشتر در آزمايشگاه ها يا ماهيان مولد و ارزشمند كاربرد دارد .

استفاده از نمك طعام :

از نمك طعام بدون يد مي توان جهت ضدعفوني كردن بچه ماهي هاي خريداري شده و يا ادوات صيد واستخر استفاده نمود ولي در بعضي از تورها و ظروف ممكن است باعث كاهش عمر آن گردد . مقدار 2 تا 3 درصد نمك رابا آب مخلوط و حل نموده سپس بچه ماهي ها را در حدود 2 تا 5 دقيقه در آن غوطه ور كرد ( 3 كيلو نمك در 100 ليتر آب حدود 3 دقيقه مناسب است ) بهترين روش اطمينان از عدم انتقال قارچ به همراه بچه ماهي به استخر جديد استفاده از محلول نمك براي ضدعفوني كردن است كه هزينه چنداني ندارد و براحتي قابل انجام است .

 

كلر :

كلر براي ضدعفوني كردن ادوات صيد مناسبتر است براي اينكار 200 گرم كلر در 1 متر مكعب آب حل كرده و ادوات را يكي دو ساعت در آن قرار داده . سپس استفاده گردد .

نكات مهم در دارو درماني :

28-24 ساعت قبل از دارو درماني در استخرها غذادهي و كوددهي قطع گردد زيرا كه دارو باعث كاهش شديد اكسيژن  مي گردد و حتي براي هضم غذا مشكل ايجاد مي شود .

 براي حل كردن و جابجايي داروها از ظروف پلاستيكي استفاده شود وظروف فلزي استفاده نگردد .

 دارو زني بايد در صبح روز آفتابي انجام شود و در ساعات گرم روز انجام نشود .

 در طول مدت درمان هواده ها بايد روشن باشند فقط هر چند ساعت نيم ساعت استراحت داد .

 در طول مدت درمان يكي دو روز بايد استخر تحت مراقبت باشد .

 اگر نياز به درمان دوباره باشد بين 24 الي 48 ساعت بايد فاصله باشد .

 براي اينكه دارو كمتر استفاده شود و همچنين براي اينكه در صورت لزوم امكان ورود آب تازه وجود داشته باشد ( به شرط وجود آب كافي ) بهتر است آب استخر را تا نصف كاهش دهيم سپس دارو زني كنيم و بعد از 24 ساعت آبگيري نمائيم . اگر دارو خوراكي بود مانند انواع آنتي بيوتيك بايد دارو را با غذاي ماهي مخلوط كرد . مخلوط كردن دارو با غذا برابر نظر پزشك يا بروشور دارو مقداري مشخص گردد مخلوط كردن بايد به گونه اي باشد كه اگر بخواهيم با 20 كيلو غذا مخلوط كنيم ابتدا داروي مورد نياز را با 2 كيلو از آن غذا مخلوط و سپس آن 2 كيلو رادر 5 كيلو غذا مي ريزيم سپس اين 7 كيلو رادر 13 كيلو باقيمانده بخوبي مخلوط كنيم تا دارو كاملا با تمام غذا مخلوط شود .

 براي حل كردن دارو فقط به مقدار لازم در آن روز دارو حل شود و از نگهداري داروي آماده شده براي روزهاي بعدي خودداري شود .

نحوه ارسال ماهي به آزمايشگاه :

انتقال ماهي بيمار زنده : كيسه نايلوني با يك قسمت آب و دو قسمت هوا كه ماهي رادر آن انداخته و كيسه را داخل يونوليت جعبه اي گذاشته و در صورت لزوم داخل يونوليت مقداري يخ قرار دهيم تا درجه حرارت آب بالا نرود .

 انتقال ماهي مرده : ماهي تازه مرده را در ظروف پلاستيكي در بسته گذاشته و داخل يونوليت بگذاريم تا آبش بيرون از نايلون نريزد . همچنين مي توان ماهي مرده را با كاغذ زرورق پيچاند و در كنار كيسه هاي نايلوني حاوي يخ داخل يونوليت قرار داد ولي آب يخ وارد كاغذ زرورق يا ظروف پلاستيكي نشود .

 انتقال قسمت ضايعه : اگر بردن ماهي ميسر نيست مي توان آن قيمت از بدن ماهي كه دچار ضايعه شده را برش داده و در يخچال منجمد نمود و در كنار كيسه هاي نايلوني محتوي يخ به آزمايشگاه حمل كرد .

نشانه هاي رفتاري هشدار دهنده ماهيها :

بازبودن دهان و سرپوش آبشش :

 مسموميت با آمونياك – كمبود اكسيژن – بيماري انگلي ژيرو داكتيلوس ( لكه هاي تيره روي آبشش )

 باقي ماندن ماهي در سطح آب : 

الف – اگر صبح ماهي ها به سطح آب آمدند و با آفتاب به تدريج پايين رفتند كمبود اكسيژن بوده است .

ب- اگر نزديكهاي ظهر به سطح آب آمدند مسموميت آمونياكي يا مسموميت با نيترات ( در مسموميت با نيترات رنگ خون ماهي شكلاتي كاكائوئي مي شود )

ج – اگر مدام روي آب بماند انگل آبششي و بيماريهاي باكتريايي است .

به پهلو افتادن يا شنا كردن : مسموميت با دي اكسيد كربن يا بيماري انگل خوني است .

 بي قراري ماهي : نشانه آلودگي به انگل خارجي است .

 پرش ماهي به بيرون آب : شروع شرايط مسموميت آمونياكي است يعني آمونياك آب بالا است . حباب گازي و نيتوپلانكتون سمي هم پرش ماهي را ايجاد مي كنند . در قزل آلا در استخر خاكي بيماري ايك يا لكه سفيد عامل پرش مي تواند باشد . 

  تجمع ماهي در محل خروجي آب : نشانه بيماري ويروسي است كه ماهي ضعيف شده و قابل درمان نيست .

 تجمع ماهي در محل ورودي آب : تغييرات خواص شيميايي آب مانند اكسيژن – PH و…

 ترس از نور : كمبود ويتامين ب 2 ( B2 ) كه در قزل آلا بيشتر مشاهده مي شود .

 شناي چرخشي يا ناگهاني غيرطبيعي : بيماري ويروسي – بيماري انگلي هگزاميتا  اختلال كيسه شنا

 ماليدن بدن ماهي به ديواره ها و اجسام : انگل خارجي مانند لرنه آ . يا شيشك ( آرگولوس ) ( شيشك ماهي هنگام صيد از ماهي جدا مي شود ) .

 كندي حركت ماهي در آب :  بيماري قارچي

 ماندن در كف استخر : ماندن در كف كه معمولا مردن در همان كف را بدنبال دارد ضربه – بيماري باكتريائي

 عدم عكس العمل ديواري : با ديدن عكس العمل نشان نمي دهد ولي با سنگ انداختن عكس العمل نشان مي دهد .

نشانه هاي چشمي :

گود افتادن چشمها : مسموميت با كلر ( استفاده از آب شهر در آكواريوم ) انگل خوني

 بيرون زدگي چشم ( اگزوفتالمي ) : بيماري ويروسي ( در صورتي كه رنگ ماهي تيره باشد و تلفاتي هم حتما داشته است ) افزايش اكسيژن بيش از حد اشباع ( در صورتي كه رنگ ماهي تيره نباشد )

 كدورت چشم : بيماري كوري انگلي ( ديپلوستوموم ) در قزل آلا كاتركت كه در استفاده بيش از حد از امعا و احشا منجر به اين بيماري مي گردد.

نشانه هاي پوستي :

وجود لكه هاي خوني يا خونريزي در بعضي قسمتها : وجود انگل خارجي لرنه آ

 برآمدگي فلس ها : بيماري باكتريايي ( اگر زير آن زخم باشد ) افزايش اكسيژن بيش از حد اشباع – آب آلودگي شكم ماهي (‌شكم باد كرده و فشار دهيم آب خارج مي شود )

 ريزش فلس ها : بيماري باكتريايي ( اگر در محل ريزش زخم باشد ) ضربه – تور زدن زياد

 رشته هاي پنبه اي : وقتي ماهي در آب شنا مي كند به صورت پنبه اي چسبيده به ماهي ديده مي شود . و در بيرون آب ديده نمي شود بيماري قارچي ساپرولگنيا است .

نشانه هاي باله اي :

از بين رفتن شعاع باله ها : بالا بودن P H به مدت زياد ( باعث خوردگي باله ها مي شود ) ضربه يا كشيدن از تورهاي صيد كه باعث پاره شدن شعاع مي گردد .

  از بين رفتن رنگ انتهائي باله ها ( كم رنگ شدن يا شيشه اي شدن ) :‌زياد بودن آمونياك در مدت زياد كه در ادامه منجر به از بين رفتن شعاع باله ها مي شود .

 پر خوني قاعده باله ها : بيماري باكتريائي يا ويروس

نشانه هاي آبششي : ( آبشش بايد به رنگ قرمز روشن يا شاداب باشد )

رنگ آبشش قرمز تيره ( به سياهي مي زند ) : بيماري باكتريايي آبششي در حال رشد مي باشد .

 رنگ آبشش قرمز قهوه اي شكلاتي : آمونياك آب زياد است – افزايش مداوم PH است .

 رنگ پريدگي آبشش : خصوصيات شيميايي آب مانند افزايش CO2 – كمبود اكسيژن – كم خوني ماهي كه ناشي از انگلهاي خوني است .

 برآمدگي در پوش آبششي : بيماري انگلي داكتيلوژيروس

 تورم آبشش : بيماري باكتريايي آبششي

 لكه هاي سفيد روي آبشش : بيماري قارچي ايك – انگل سخت پوست مانند لرنه آ

 لكه هاي سياه روي آبشش : كرمهاي پهن آبششي ( داكتيلوژيروس )

 موكوس زياد آبشش : انگل داكتيلو ژيروس – بيماري باكتريايي آبششي

علائم شناخت نوع تلفات :

اگر تلفات زياد و ناگهاني بود كاهش اكسيژن ( دهان و سرپوش آبششي ) يا مسموميت است .

 اگر تلفات هر روزه بوده ولي بتدريج كم شده و دوباره زياد مي شود بيماري انگلي است .

 اگر تلفات هر روز بيشتر از گذشته بود بيماري باكتريايي و ويروسي است .

 اگر  در زمستان تعدادي ماهي به سطح آب امدند حاكي از بيماري است و اگر گله اي بود احتمالا كمبود اكسيژن است .

مرگ مغزي ماهي :اگر در شرايط كمبود اكسيژن ماهي ها به سطح آب آمدند و با سنگ  انداختن در كنار ماهي هيچ عكس العملي نشان ندادند بيانگر مرگ مغزي ماهي است و اين ماهي حتما تلف خواهد شد كه قبل از مرگش مي توان آن را صيد كرد و مصرف نمود .

اما اگر عكس العمل نشان داد با تامين اكسيژن توسط هواده ها يا توسط فيتوپلانكتونها اين ماهي ها زنده خواهند ماند


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


صيد

براي صيد ماهي به دو چيز نياز است :

1- نيروي انساني          2- ادوات صيد .

نيروي انساني : به تناسب نوع و اندازه آن تعداد نيروي انساني مورد نياز مشخص مي گردد . اما ابزاري مانند چكمه بلند – فولي – بادگير – فرقون – جعبه هاي حمل ماهي نياز است .

 تور هاي ماهيگيري :

ساچوك 2- گالو3- ماشك 4- پره چشمه ریز یا درشت 5- دام گوشه گير ثابت يا متحرك

ساچوك : ساچوك توري نسبتا كوچك قيفي شكل با يك دسته چوبي يا فلزي كه براي گرفتن ماهي ها از حوضچه يا از داخل پره ها استفاده مي شود .

 گالو : گالو مانند ساچوك است با كمي تغيير شكل كه به عنوان پيمانه در اندازه گيري تعداد بچه ماهي استفاده مي شود .

 ماشك ( ساليك ) تور پرتابي داراي طناب پنبه اي يا نخي است كه به توري به شكل قيف مانند وصل است و در انتهاي تور به يك ريسمان كه بهتر است از پشم بز باشد وصل است كه روي اين طناب سرب بسته است و داراي دامنه اي كيسه  اي مانند جهت نگهداري ماهي است كه براي بيومتري – صيد ماهيان بيمار – مناطقي كه پره زدن مقدور نيست استفاده مي شود .

 پره : دامي  است بصورت محاصره اي استفاده مي شود . طول پره بستگي به عرض استخر دارد مي تواند 50 متر تا 100 متر باشد ولي بيشتر از 100 متر به تراكتور يا نيروي انساني بسيار براي كشيدن آن دارد .

اندازه چشمهاي پره براي ماهی های زير 1 گرم تور تنظيف مانند (2 ميلي متر تا 4 ميلي متر) و براي بچه ماهي نورس بالاي يك گرمي نيم سانتي متري و براي بچه ماهي انگشت قد 1 تا 5/1 سانتي متري و براي صيد ماهي پرواري فاصله گره تا گره مجاور 3 تا 4 سانتي متر مي باشد .

ارتفاع پره براي بچه ماهي ها 5/2 تا 3 متر و براي پرواري ها 3 تا 4 متر است . در زير پره نيز هر متر يك سرب 100 تا 150 گرمي بسته مي شود .

نحوه كشيدن پره : در صيد نهايي اول كاهش عمق آب صورت مي گيرد اگر موانعي وجود نداشت مي توان پره كشيد . براي كشيدن پره حداقل چهار نفر نياز است يك نفر ابتداي پره، يك نفر وسط و يك نفر انتهاي پره و يك نفر سر كارگر.

انتهاي پره را با يك چوب به عنوان دستك مي بندند يا اينكه دو سر طناب بالايي و پاييني را ه هم گره مي زنند . بعد طناب پاييني را با كف پا و طناب بالايي رابا كتف نفر جلوئي كشيده مي شود وقتي محاصره كامل شد ابتدا طناب زيرين را به ساحل و خشكي رسانده و در بالاتر از سطح آب نگه مي دارند . بعد دو سر پره را كه طنابهاي بالايي و پاييني آن را با هم گرفته اند كشيده وقتي به دو پايه چوبي در بالا بستند مي توان با ساچوك از داخل محفظه پره ماهي ها را صيد نمود .

دام گوشگير : اساس آن روي گير كردن سرپوش آبششي ماهي در سوراخ دام است كه بايد به سمت جلو از دام بيرون آورد. 

اگر در استخري نتوان پره كشيد مي توان از دام گوشگير استفاده كرد دو سر دام را به دو لنگر با استفاده از طنابي كه 3 برابر ارتفاع دام باشد مي بندند كه دو طناب بالايي و پاييني در دو سر دام با يك طناب به هم بسته مي شوند كه لنگر به انتهاي اين طناب بسته مي شود .

حمل ماهي : ماهيان صيد شده اگر با جعبه هاي سبدي حمل شوند سالمتر به بازار مي رسند حمل به وسیله گوني به ماهي ها صدمه ظاهري مي رساند .


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


کشت توام

کشت توام ماهیان گرمابی

سیستمهای پرورش ماهی عموما به 3 گروه تقسیم می شود

 

1- بر اساس سن ماهی

الف)پرورش مرحله لاروی تا بچه ماهی نورس: پرورش و نگهداری در این مرحله بین 3 تا 4 هفته (20 تا 30 روز) به طول می انجامد لاروها رشد کرده به وزن 5/0 تا یک گرم می رسند که به آنها بچه ماهی نورس    می گویند. 

 

ب) مرحله انگشت قدی تا ماهی پرواری : حدود 3 تا 4 ماه به طول می کشد تا ماهی های انگشت قد به پرواری تبدیل شوند در انتهای این دوره ماهی ها به وزن 30-50 گرم رسید و زمستان گذرانی می کنند.

 

ج) پرورش ماهیان پرواری : این شیوه از انتهای مرحله انگشت قدی تا زمان صید ادامه دارد و معمولا بین 5-7 ماه طول می کشد (بعضی از پرورش دهندگان ماهی را برای بیش از یک دوره نگهداری می کنند به طور مثال برای 2 سال)

 

2- براساس تعداد گونه

الف) کشت تک گونه ای (مونو کالچر)

در این روش تنها یک گونه ماهی در استخر پرورش داده می شود کشت تک گونه ای معمولا به دلیل رقابت غذایی و سهولت در شناسایی و... مورد استفاده قرار می گیرد این شیوه بیشتر در مورد پرورش مرحله لارو تا بچه ماهی نورس و نیز در کشتهای فوق متراکم (پرورش در قفس) کاربرد دارد.

ب)کشت دو گونه ای(دی کالچر)

در زمانی که دو گونه رقابت غذایی نداشته و قابل تفکیک باشند از این روش استفاده می شود بطور مثال در پرورش ماهی آمور و بیگ هد و یا در پرورش کپور معمولی و فیتو فاگ در مرحله انگشت قدی می توان از این روش استفاده نمود.

 

نکته: کپور معمولی و آمور را به دلیل تغذیه از غذای یکدیگر هیچگاه به صورت کشت دو گونه ای نمی توان پرورش داد.

 

ج)کشت چند گونه ای (پلی کالچر)

با اعمال این روش از تمام ظرفیت استخرها استفاده می شود برای تعیین نوع گونه های مورد استفاده می بایست به رقابت و رژیم غذایی ماهیان توجه داشت . معمولا در استخر پرورش ماهیان گرمابی پرواری از این روش استفاده می شود . به این ترتیب که کپور نقره ای با بیشترین درصد (50%-60%) و کپور سرگنده با کمترین میزان (5%-10%) و کپور علفخوار (آمور) به میزان 20%-25% و کپور معمولی بین 15%-20% در استخر رها سازی می کنند.

 

3- بر اساس تراکم

A)پرورش غیر متراکم(گسترده)

در این روش پرورش بر اساس میزان غذای طبیعی موجود در استخر انجام شده و غذای دستی ضروری نمی باشد که این روش معمولا در آب بندهای بزرگ انجام می شود و میزان غذای دستی حداکثر 10% غذای مورد نیاز ماهی را تشکیل می دهد لذا مدیریت آن بسیار آسان است تعداد ماهی حداکثر 1000 قطعه در هکتار و میزان برداشت 1000 1500 کیلو گرم در هکتار می باشد.

 

B)پرورش نیمه متراکم

در این روش 60%-90% تولید مربوط به غذای طبیعی و مابقی نیاز ماهی توسط غذای دستی تامین می شود این روش در مناطقی که حداقل 3 ماه از سال هوا کاملا آفتابی می باشد مقرون به صرفه خواهد بود. تعداد ماهی در هتار 3500-4500 قطعه در نظر گرفته می شود که اکثر پرورش دهندگان ماهیان گرمابی از این روش استفاده می کنند. میزان برداشت در این گونه استخرها بین 3-6 تن می باشد

 

C)پرورش متراکم

در این روش 50%-60% غذا به صورت طبیعی و مابقی به صورت دستی به استخر وارد می شود دادن غذای دستی در این روش ضروری می باشد . میزان رها سازی ماهی بین 4000-5500 قطعه خواهد بود که نیازمند مدیریت دقیقتری نسبت به روشهای فوق خواهد داشت . میزان برداشت 5 تا 8 تن در هکتار خواهد بود.

D) پرورش فوق متراکم

این شیوه معمولا در قفسهای شناور انجام می شود . میزان غذای دستی 100% و علاوه بر آن کود دهی نیز ضروری می باشد. این روش به مدیریت بسیار دقیق و علمی نیاز دارد و معمولا به دلیل نیاز به تجهیزات و دستگاههای گران قیمت برای پرورش ماهیان گران و با ارزش مانند قزل آلا استفاده می شود.


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


پرورش ماهیان گرم آبی

با سلام

پرورش ماهیان گرمابی را به لحاظ ارزش اقتصادی که  استفاده از ۴ گونه کپور  به دست می دهد با این نوع ماهی انجام می دهند که شامل گونه های زیر خواهد بود :

۱- کپور نقره ای(فیتوفاگ)

۲- کپور سرگنده (بیگ هد)

3- کپور علفخوار (آمور)

۴- کپور معمولی

در پرورش ماهیان گرمابی۳ روش بر حسب اندازه ماهی و هدف و تراکم انتخاب می کنند.

۱- تگ گونه ای(مونو کالچر)

۲- دو گونه ای(دی کالچر)

۳- چند گونه ای(پلی کالچر)

منتظر نظرات و سوالات شما هستم

 


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت


مراحل زندگی ماهی

مراحل زندگي ماهي

1 ـ مرحل لاروي     2 ـ مرحله انگشت قدي         3 ـ مرحله بلوغ

مرحله لاروي: از زماني که لارو از تخم خارج مي شود تا رسيد طول بدن به 30-20 ميلي متر ادامه دارد در اين مرحله ماهی بیشترین ضريب رشد را دارا است و در طي هر 10روز وزن 6 برابر افزايش مي يابد (این دوره 20 تا 30 روز ادامه خواهد داشت).

 

مرحله انگشت قد: از انتهاي مرحله بچه ماهي نورس(پایان مرحله لاروی) تا زماني که ماهي حدود 300 ميلي متر رشد کند مي باشد . در اين مرحله رشد ماهی کمتر و تقريبأ طي يکصد روز اندازه ماه 10 برابر کمتر می شود.

 

مرحله بلوغ: حد فاصل بين انتهاي مرحله انگشت قدي و زماني که ماهي به بلوغ جنسي مي رسد است که مرحله پرواربندي جزء اين مرحله محسوب مي شود که در اين مرحله سريعترين رشد در سال دوم که سال پرورش نيز نام دارد صورت مي پذيرد .

 

آشنايي با مهمترين گونه هاي ماهيان گرمابي پرورشي :

در ايران عمومأ چهارگونه ماهي ازخانواده کپور ماهيان به عنوان ماهيان گرمابي پرورش و تکثير مي يابند که عبارتند از  1 ـ کپور معمولي 2 ـ فيتو فاگ ( کپور نقره اي )   

  3 ـ کپورسرگنده ( بيگ هد) 4 ـ آمور ( کپور علفخوار)

 

الف ) کپور معمولي (Cyprinu carpio )

(با نام انگليسي Common  carp )

کپور معمولي سرسلسله خانواده کپور ماهيان است مبدا پيدايش آن را درياي سياه و خزر

 مي دانند که به مرور به تمام نقاط دنيا انتقال يافته است ازمشخصات بارز آن :

_ درهر طرف پوزه ماهي دو جفت سيبيلک قرار دارد.

_ بدن پهن که حدود يک سوم طول بدن مي باشد.

_ بدن پوشيده از فلس های بزرگ و طلايي رنگ مي باشد .

_ دهان در کپور معمولی از نوع پایینی است.

کپور معمولي 8 هفته اول زندگي خود از جانوران ريز درون استخر تغذيه مي کند و به تدريج رژيم غذايي آن به سمت کرمها ، حشرات ، نرمتنان و غيره تغيير خواهد يافت اين ماهي در مواردي از لارو وتخم ديگر ماهيان و نيز فضولات حيواني و گياهي و حتي لاشه حيوانات نيز تغذيه مي کند به طور معمول در دماي 18 تا 22 درجه سانتي گراد تخم ريزي مي نمايد . کپور معمولي جزء ماهيان همه چيز خوار مي باشند که در کف استخرها زندگي مي کند درمواردي که به دليل تغذيه از لجن و مواد ديگر گوشت اين ماهي بد بو شده باشد مي توان با قرار دادن آن در آب جاري تميز اين عيب را برطرف نمود . در برخي کشورها برداشت کپور معمولي از 10 تن نيز تجاوز نموده است که بستگي به تراکم کاشت اين ماهي دارد اما در ايران به دليل بالا بودن قيمت غلات و حبوبات پرورش متراکم آن مقرون به صرفه نبوده و حتي درمواردي به دليل پايين بودن قيمت فروش آن کفاف هزينه ها ي صورت پذيرفته

ب ) کپور نقره اي (Hypophthalmichthys  molitrix )

(نام انگليسي Silver  carp )

توليد اين ماهي به دليل تغذيه از زي شناوران گياهي که با بارور کردن استخر توسط کودهاي آلي توليد مي شود بسيار ارزان مي باشد به همين دليل بيشترين درصد ازماهيان پرورشي درون استخررا به خود اختصاص مي دهند . 

مشخصات ظاهري آن عبارت اند از :

1 ـ فلسها ي بسيار ريز 

 2 ـ دهان بالايي

3 ـ باله پشتي کوتاه

 4 ـ چشم در پايين سر 

 5 ـ انتهاي باله سينه اي به باله شکمي نمي رسد 

  6 ـ تيغه هاي آبششي به هم چسبيده اند

 7 ـ رنگ بدن در قسمت پشت سبز خاکستري در طرفين بدن سفيد مايل به زرد و در قسمت شکمي سفيد نقره اي است زادگاه اصلي کپور نقره اي رودخانه هاي پر آب کشور چين است

کپور نقره اي مانند ديگر ماهيان تا مرحله بچه ماهي انگشت قد از زي شناوران جانوري تغذيه مي کند . در 8 روزگي لاروها علاوه بر زي شناوران جانوري از زي شناوران گياهي نيز تغذيه مي کنند وبه مرور رژيم غذايي خود را تغيير  مي دهند ( با تکامل اندم صاف کننده ). دراندازه 30 ميلي متري کاملأ از زي شناوران گياهي تغذيه مي کنند . محل زندگي کپور نقره اي معمولأ درلايه ستوني وسط استخر مي باشد .

ج ) کپور علفخوار (آمور )  Cenopharyngodon ldelld 

 (Grass crap )

 اين ماهي بومي رودخانه هاي مرکزي و جنوب شرقي کشور چين است . مشخصات ظاهري آن :بدن دراز و کشيدن باله هاي پشتي نا پيوسته، فلسهاي گرد و درشت و متمايل به زرد است. ماهي آمور از گياهان آبزي و خشک زي تغذيه     مي کند در صورتي که گرسنه باشند از غذاي خشک ديگر ماهيان نیز تغذيه خواهد نمود اما پس از مدتي از بين        مي روند. هر چه قدر کيفيت غذايي علوفه ، بيشتر باشد ضريب تبديل آن بيشتر مي شود به طوري که در شرايط ايده آل اين ضريب بين 30 تا 50 محاسبه شده است لارو آمور در 2 تا 3 روز اول زندگي وابسته به محتويات کيسه زرد است و بعد از آن شروع به تغذيه زي شناوران (روتيفرها) که متناسب با اندازه دهان آن است مي کند و زماني که طول بدن به 20 تا 30 ميلي متر رسيد شروع به تغذيه از برگهاي کوچک مي کند و به دليل داشتن روده طويل قادر به هضم و جذب مواد غذايي از گياهان مي باشد . محل زندگي آمور در مناطق حاشيه و ساحلي استخر مي باشد .

د) (کپور سر گنده) Aristichthys  nobilis  

(نام انگليسي  Big  head)

از ويژگي هاي بارز آن سر بزرگ و رنگ تيره آن است . وجه تمايز کپور سر گنده از نقره اي عبور باله  سينه اي از ابتداي باله شکمي است. غذاي کپور سر گنده در تمام مراحل زندگي زي شناوران جانوري  مي باشد که در صورت عدم دسترسي به آن از زي شناوران گياهي نيز تغذيه مي کند . چون کپور سرگنده از سطح دوم هرم غذايي تغذيه مي کند هيچگاه ماهي اصلي محسوب نمي شود.


 

برسی علمی در پرورش ماهی گرم آبی | لینک ثابت